معنی
در زبان فارسی، لجباز به فردی گفته میشود که بر روی نظر، عقیده یا رفتار خود (که عمدتاً نادرست است) پافشاری غیرمنطقی میکند و در برابر حرف حساب یا خواسته دیگران مقاومت ورزیده و ستیزهجویی مینماید. در روانزبانی نیز این واژه برای کسی به کار میرود که در برابر تغییر نظر یا پذیرش توصیه دیگران مقاومت نشان میدهد.
یعنی چه
عبارت لجباز یعنی کسی که خیرهسری میکند، کلهشق است و به هیچ عنوان از موضع خود کوتاه نمیآید. این صفت معمولاً برای توصیف رفتارهای منفی و مقاومت در برابر کنترل بیرونی یا راهنماییهای منطقی دیگران استفاده میشود.
مترادف
این کلمات همگی بر مفهوم سرسختی و عدم انعطاف در برابر دیگران دلالت دارند.
متضاد
کلماتی که نشاندهنده همراهی، پذیرش حرف حساب و نرمش در رفتار هستند.
هم خانواده
واژههایی که از ریشه لجاجت گرفته شدهاند یا با پسوندهای مختلف در فارسی ترکیب شدهاند.
ریشه
این واژه یک ترکیب آمیخته عربی-فارسی است. بخش اول آن یعنی «لَجّ» یا «لجاجت» از ریشه عربی (ل ج ج) به معنی ستیزه کردن و پافشاری بر مخالفت است. بخش دوم آن یعنی «باز»، پسوند فاعلی مرخم از مصدر «باختن» در زبان فارسی است که در این ترکیب معنای مشغول بودن یا افراط در یک کار را افاده میکند.
جمله سازی
در جدول
خود واژه «لجباز» دقیقاً ۵ حرف دارد و به عنوان پاسخ در جدول کلمات متقاطع استفاده میشود. همچنین مفاهیم مرتبط با آن در قرآن با فعل «لَجُّوا» (مانند آیه ۲۱ سوره ملک: بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ) آمده است و در نمادشناسی فرهنگی، حیواناتی چون الاغ و قاطر نماد این صفت هستند.
به انگلیسی
معادلهای کلمه لجباز در زبانهای انگلیسی، عربی و ترکی به همراه ریشههای کاربردی آنها.
جمعبندی و توضیح کامل لجباز
واژه «لجباز» ترکیبی از واژه عربی «لج» (به معنی سرسختی و پافشاری بر مخالفت) و پسوند فارسی «باز» است که نشاندهنده افراط در یک کار یا عادت رفتاری است. این واژه در فرهنگ عامه و روانشناسی به افرادی اطلاق میشود که بدون منطق بر مواضع خود پافشاری کرده و تغییر یا توصیههای دیگران را برنمیتابند.
در فرهنگ عامیانه و نمادین، حیواناتی مانند الاغ و قاطر مظهر این صفت به شمار میروند. اگرچه کلمه لجباز مستقیماً در قرآن ذکر نشده، ریشه فعلی آن «لَجُّوا» در آیاتی مانند آیه ۲۱ سوره ملک جهت نکوهش اصرار بر سرکشی و باطل استفاده شده است.