یعنی چه
در زبان عامیانه و محاورهای فارسی، به کسی کلهخراب میگویند که یا از روی عصبانیت و تندمزاجی کنترل خود را از دست میدهد و یا فردی بسیار جسور، بیباک و ماجراجو است که بدون فکر کردن به عواقب و خطرات کارها، دست به اقدامات بیمهبا میزند. همچنین در برخی کاربردها به معنای کمعقل یا تهیمغز نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح مرکب عامیانه به صورت [kalle-kharāb] است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدولهای متقاطع خودِ «کله خراب» با ۷ حرف است. با این حال، کلمات مترادفی مانند بیباک، متهور، بیکله و تندمزاج نیز با توجه به تعداد حروف جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به لحن و بافت متن، معادلهای متفاوتی در انگلیسی دارد. اگر هدف رساندن معنای شجاعت جنونآمیز باشد از Daredevil و اگر هدف تندخویی باشد از Hot-headed استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح، ترکیب تحتاللفظی برای این اصطلاح عامیانه وجود ندارد، اما واژههایی مانند أهوج و متهور نزدیکترین معنای رفتاری را منتقل میکنند.
به ترکی
در ترکی استانبولی، اصطلاح Deli fişek برای افراد پرجنبوجوش و بیباک و اصطلاح Gözü kara برای کسی که از هیچچیز نمیترسد و به سیم آخر میزند، استفاده میشود.
به فارسی
واژههای مترادف و هممعنی فارسی برای این صفت مرکب محاورهای شامل کلماتی چون بیباک، نترس، متهور، بیکله، کلهخر، تندمزاج و دوراندیشنبودن است. واژههای متضاد آن نیز عاقل، خردمند، محتاط و دوراندیش هستند.
جمعبندی و توضیح کامل کله خراب
اصطلاح «کلهخراب» یکی از صفتهای مرکب و بسیار رایج در زبان عامیانه و محاورهای فارسی مدرن است. این کلمه از ترکیب دو واژهٔ «کله» (به مجاز یعنی مغز و فکر) و «خراب» (به معنی ناکارآمد یا فاسد) ساخته شده است. در فرهنگ عامه، این عبارت معمولاً دو رویه معنایی دارد؛ از یک سو به فردی اشاره میکند که از روی خشم و تندمزاجی دست به رفتارهای غیرقابل پیشبینی میزند، و از سوی دیگر به آدمهای بیباک و متهوری اطلاق میشود که بدون عاقبتاندیشی و ترس، خود را به دل خطر میاندازند.
این واژه ریشه فصیح کلاسیک یا باستانی ندارد و به همین دلیل در متون کهن یا کتب آسمانی مانند قرآن جایگاهی ندارد. در کاربردهای اجتماعی و فرهنگی امروز، لحن بیان کلمه میتواند تعیینکننده باشد؛ گاهی به عنوان یک توصیف طنزآمیز یا حتی تحقیرآمیز برای افراد بیمنطق استفاده میشود و گاهی در جمعهای دوستانه برای اشاره به شجاعت افراطی یک شخص به کار میرود.