یعنی چه
این واژه در متون کهن به دو معنای عمده آمده است؛ یکی گوشت لخت، خالص و بدون رگ و پی و استخوان (که امروزه بیشتر به صورت صفت «لخم» یا «لُخم» کاربرد دارد) و دیگری در معنای عربی آن به معنای سستی، کندخاطری، افسردهدلی و گرانروحی انسان.
تلفظ
این واژه در متون و فرهنگهای لغت به دو صورت زبر (لَخمَه) و پیش (لُخمَه) ضبط شده است که شکل اول بیشتر به معنای سستی و شکل دوم بیشتر برای گوشت بیاستخوان به کار میرود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه «لخمه» یا جایگزینهای آن مانند «لخم» و «هبره» به عنوان پاسخ برای راهنمای «گوشت بیاستخوان» یا «سستی» استفاده میشوند.
به انگلیسی
با توجه به دو معنای متفاوت کلمه، در مبحث گوشت معادل Boneless meat یا Flesh (boneless) و در مبحث حالات روحی معادلهایی نظیر Sluggishness یا Heavy-hearted برای آن به کار میرود.
به عربی
ریشه این واژه عربی (ل-خ-م) است. در زبان عربی «لخمه» به معنای سستی است و برای گوشت خالص از واژه «هبره» یا «لحم صافی» استفاده میشود. همچنین در عربی به نوعی کوسهماهی بزرگ نیز لخم میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی برای توصیف معنای گوشت لخت و بیاستخوان از عبارت Kemiksiz et استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای این واژه در فارسی اصیل و امروزی شامل «گوشت لخت»، «بیاستخوان»، «بیپی و رگ» و در ابعاد دیگر «سستی»، «رخوت» و «کندی» هستند. امروزه واژه «لخم» کاربرد زندهتری در زبان عامیانه دارد.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ عامه یا اساطیر نماد مفهوم خاصی نیست و کاربرد آن در متون کهن بیشتر جنبه توصیفی دارد. با این حال، در تاریخ شبهجزیره عربستان، «بنو لخم» نام یک قبیله بزرگ و مشهور عربی در دوران جاهلیت و عهد ساسانی بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل لخمه
واژه «لخمه» یک لغت کهن و کمکاربرد در زبان فارسی با ریشه عربی است. این کلمه در لغتنامههای معتبر به دو شاخه معنایی متمایز اشاره دارد؛ در مبحث فیزیکی و مادی به معنای گوشت خالص، لخت و کاملاً بیاستخوان و بیچربی است، و در مبحث صفات انسانی به معنای سستی، کندخاطری، گرانروحی و رخوت به کار میرود. در فارسی امروزی، شکل اسمی آن منسوخ شده و بیشتر صفت «لخم» یا «لُخم» در معنای گوشت بدون استخوان کاربرد زنده دارد.
از دیدگاه ریشهشناسی، این واژه از ریشه عربی (ل-خ-م) پدید آمده است. در زبان عربی علاوه بر مفاهیم سستی و رخوت، کاربردهای دیگری نظیر اشاره به یک گونه کوسهماهی بزرگ و همچنین نام قبیله تاریخی و معروف «بنو لخم» (لخمیان) در دوران پیش از اسلام و عهد ساسانی دارد. با این حال، کاربرد این واژه در متون کهن فارسی صرفاً محدود به ابعاد توصیفی کیفیت گوشت و یا حالات روحی خاص بوده است.