معنی
واژه لَیْل در اصل یک کلمه عربی و قرآنی است که به دوره تاریکی شب، شامگاه و زمان پس از غروب آفتاب اطلاق میشود. این کلمه در زبان فارسی نیز به عنوان یک لفظ ادبی و دینی کاملاً شناختهشده است و مجازاً به هر چیز سیاه یا تاریک مانند موی مشکین نیز اشاره دارد.
یعنی چه
عبارت لیل در فرهنگ لغات به معنای حقیقت شب و مظهر سکون و آرامش است. در متون کهن و عرفانی، این کلمه صرفاً یک بازه زمانی نیست، بلکه به عنوان نمادی از خلوتگاه راز و نیاز، ابهام، درونگرایی و گاه دوران رنج و فراق در برابر روشنایی و وضوح روز (نهار) معنا میشود.
مترادف
این واژهها در متون ادبی و لغتنامههای معتبری مانند دهخدا به عنوان هممعنی و جایگزینهای واژه لیل در نظر گرفته میشوند.
متضاد
کلماتی که از نظر مفهومی در تقابل مستقیم با شب و تاریکی قرار دارند و مظهر روشنایی و آغاز روز هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد (ل ی ل) مشتق شدهاند و به مفاهیمی چون یک شب واحد، شبها یا منسوب به شب اشاره دارند.
ریشه
این واژه اصالتاً عربی است. ریشه اصلی آن «ل ی ل» به معنای تاریک شدن و فرا رسیدن شب است که به همین صورت با حفظ ساختار وارد زبان و ادبیات فارسی شده است.
جمله سازی
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، هرگاه طراح کلمه «شب» یا «تاریکی در عربی» را به عنوان راهنما بیاورد و یک پاسخ ۳ حرفی بخواهد، کلمه دقیق و اصلی آن «لیل» است.
به انگلیسی
برگردانهای مستقیم این واژه در زبانهای مختلف بینالمللی که همگی مفهوم دوره زمانی تاریکی را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل لیل
واژه «لیل» یکی از کلمات اصیل قرآنی و عربی است که به معنای شب و تاریکی شامگاه کاربرد دارد. این کلمه و مشتقاتش ۹۱ بار در قرآن کریم تکرار شدهاند و حتی نود و دومین سوره قرآن نیز به نام «سوره لیل» نامگذاری شده است؛ جایی که خداوند به شب هنگام فراگیر شدنش سوگند یاد میکند. در دیدگاه قرآنی، لیل عاملی برای سکون، تجدید قوا و آرامش روح و جسم معرفی شده است.
در قلمرو ادبیات فارسی و عرفان اسلامی، لیل صرفاً یک پدیده نجومی یا زمانی نیست، بلکه نمادی عمیق از خلوتگاه اسرار، راز و نیاز با معبود، درونگرایی و سلوک معنوی به شمار میرود. شاعران و عارفان همواره از تضاد مفهومی میان لیل (شب) و نهار (روز) برای خلق مضامینی همچون دوری و وصال، یا ابهام و روشنایی بهره بردهاند.