معنی
واژه «ذَکَرَ» یک فعل ماضی در زبان عربی است که به معنای به زبان آوردن نام چیزی یا کسی، یادآوری کردن و خطور کردن چیزی به ذهن و حافظه است. همچنین در متون لغوی به معنای پند گرفتن و متذکر شدن نیز به کار میرود.
یعنی چه
این کلمه یعنی شخص مفهوم یا نامی را که در خاطر داشته، دوباره به زبان آورده یا در ذهن خود زنده کرده است. در فرهنگ اسلامی این واژه مفهوم هوشیاری در برابر غفلت را افاده میکند.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
ریشه اصلی این واژه «ذ ک ر» (ماده الذِّکْر) است که در زبان عربی به دو معنای بنیادی دلالت دارد؛ نخست به معنی حفظ، یادآوری و جریان دادن چیزی بر زبان و ذهن، و دوم به معنای جنسِ مذکر یا نر در برابر جنس مؤنث.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «یاد کرد به عربی» یا «فعل ماضی به معنی نام برد»، واژه ۳ حرفی «ذکر» یا «ذکرت» قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به جایگاه جمله، فعل Mention برای اشاره و نام بردن، و فعل Remember برای به خاطر آوردن استفاده میشود.
به عربی
به فارسی
برگردان مستقیم فعل ماضی «ذَکَرَ» به زبان فارسی، «یاد کرد»، «به زبان آورد»، «نام برد» یا «پند گرفت» است.
جمعبندی و توضیح کامل ذَکَرَ
واژه عربی «ذَکَرَ» یک فعل ماضی ثلاثی مجرد است که معنای محوری آن پیرامون انتقال یک مفهوم یا نام به ساحت حافظه و زبان میگردد. این کلمه در زبان فارسی به صورت مصدر «ذکر کردن» کاربرد فراوانی دارد و به معنای نام بردن، یادآوری و به زبان آوردن اوراد و ادعیه به کار میرود. ضد معنایی اصلی آن در زبان عربی فعل «نَسِيَ» به معنای فراموش کردن است.
این واژه و مشتقات گوناگون آن مانند ذکر، تذکر و ذاکر نزدیک به ۳۰۰ بار در قرآن کریم تکرار شدهاند. در فرهنگ اسلامی، این واژه نماد آرامش قلب، هوشیاری روح و زدودن غفلت است؛ چرا که بنا بر آیات قرآنی، یاد الهی مایه آرامش دلهاست. علاوه بر جنبه یادآوری، این ریشه در معنای ثانویه خود به مفهوم جنسیت نگاه دارد و کلماتی چون مذکر و ذکور از آن مشتق میشوند.