یعنی چه
این اصطلاح از دو بخش «سمیع» (شنوای مطلق که حتی پنهانترین صداها و نیتها را میشنود) و «بصیر» (بینای مطلق که بر ظاهر و باطن همه چیز اشراف دارد) تشکیل شده است و نشاندهنده آگاهی و نظارت همهجانبه پروردگار بر جهان هستی است.
تلفظ
این عبارت در زبان عربی به صورت «السَّمِیعُ الْبَصِیرُ» با تشدید و الگوهای خاص تجویدی خوانده میشود و در فارسی معمولاً به صورت ترکیبی و روان روانه زبان میگردد.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع درباره صفات خداوند یا ترکیبهای قرآنی به معنای شنوا و بینا، عبارت «سمیع البصیر» کاربرد دارد که دقیقاً شامل ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای قرآن کریم، برای رساندن مفهوم سمیع از All-Hearing (شنوای همه چیز) و برای بصیر از All-Seeing (بینای همه چیز) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این دو اسم به صورت پیاپی و اغلب با الف و لام تعریف (السَّمِیعُ الْبَصِیر) برای توصیف خداوند به کار میروند که ریشه سمیع از (س م ع) و ریشه بصیر از (ب ص ر) است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل واژگانی چون «همهشنوا و همهبین»، «آگاه مطلق»، «دانا و ناظر کامل» و «شنوا و بینای پنهان و آشکار» است.
در قرآن
واژه «سمیع» ۴۷ بار و «بصیر» ۵۱ بار در قرآن آمده است و در آیات متعددی این دو صفت در کنار هم ذکر شدهاند؛ از جمله در آیه ۱۱ سوره شوری («لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ وَهُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ») و آیه ۱ سوره اسراء، که بر عدم محدودیت علم خداوند به ابزارهای مادی تأکید دارد.
جمعبندی و توضیح کامل سمیع البصیر
عبارت «سمیع البصیر» در اصل یک واژه واحد مستقل نیست، بلکه ترکیبی از دو نام اصیل از اسماء الحسنی یعنی «سَمیع» و «بَصیر» است. در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این ترکیب برای توصیف قدرت و آگاهی بیپایان خداوند به کار میرود؛ به این معنا که خداوند همهشنوا و همهبین است و هیچ گفتار، رفتار، یا حتی نیت پنهانی در سراسر جهان هستی از دایره دید و شنود او خارج نمیماند.
از نظر ریشهشناسی، سمیع از ریشه «سمع» (شنیدن) و بصیر از ریشه «بصر» (دیدن و ادراک) گرفته شدهاند. تقارن این دو اسم در آیات متعدد قرآن کریم، نمادی از نظارت و مراقبت دائمی پروردگار بر بندگان است و در مباحث عرفانی یادآور حضور همیشگی خداوند در تمام حالات زندگی انسان محسوب میشود.