یعنی چه
العشور کلمهای با ریشه عربی و جمعِ «عُشر» است که در لغت به معنای بخشهای یکدهمی یا دهیکهاست. در اصطلاح فقهی، تاریخی و اقتصادی، این واژه به نوعی مالیات، باج یا عوارض گمرکی اشاره دارد که در بنادر و مرزها به میزان یکدهم از کالای تجار و بازرگانان دریافت میشده است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت اَلْعُشور (El-Ushūr) یا اَلْعُشُور تلفظ میشود که حرف ع دارای ضمه و ش دارای ضمه یا سکون است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه «العشور» دقیقاً ۶ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «دهیکها»، «باجهای گمرکی کهن» یا «جمع عشر» میآید.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در انگلیسی، بسته به کاربرد عددی از Tenths و در کاربرد مالیاتی و مذهبی سنتی از Tithe یا Ushr استفاده میشود. در متون اقتصادی تاریخی نیز برابر با Customs duties (عوارض گمرکی) است.
به عربی
واژه العشور خود اصالتاً عربی است. در جوامع عربزبان تاریخی به همین صورت به کار میرفته و در اصطلاحات امروزی با مفاهیمی مثل «الجمارك» (گمرکات) قرابت معنایی دارد.
به فارسی
برگردان دقیق و روان واژه العشور به زبان فارسی شامل مواردی چون «دهیکها»، «عوارض بندری»، «باج یا مالیات گمرکی» و «مالیاتهای ارضی و تجاری» است.
در قرآن
عین کلمه «العشور» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، همخانوادههای آن نظیر «عُشْر» (یکدهم) یا «مِعْشار» (یکصدم یا یکدهمِ دهیک) در آیاتی مانند آیه ۴۵ سوره سبأ («...وَما بَلَغوا مِعشارَ ما آتَیناهُم...») به کار رفتهاند.
نماد چیست
العشور در تاریخ اقتصادی جوامع اسلامی نماد سیستم نظاممند اخذ عوارض و مالیاتهای گمرکی در بنادر و مرزها بوده و در فقه به عنوان ابزاری برای تنظیم ثروت و کمک به نیازمندان یا تامین مخارج حکومتی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل العشور
واژه «العشور» ریشهای کاملاً عربی از ماده (ع-ش-ر) دارد و در لغت به معنای دهیکها یا بخشهای یکدهمی است. این کلمه در طول تاریخ اسلام و سیستمهای حکومتی گذشته، به یک اصطلاح مهم اقتصادی و فقهی تبدیل شد که اشاره به مالیات یا عوارض گمرکی معادل ده درصد (یکدهم) ارزش کالاهای تجاری داشت که از بازرگانان در مرزها و بنادر دریافت میشد.
اگرچه خود این لفظِ جمع در قرآن کریم نیامده، اما واژههای همخانواده آن در متون دینی و احادیث فقهی به وفور یافت میشود. العشور در واقع نشاندهنده ساختار مالیاتی قدیمی در بستر تجارت بینالمللی دنیای اسلام بوده و امروزه میتوان آن را معادل عوارض گمرکی یا باجهای بندری دانست.