بالرصاص یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل بالرصاص

واژه «بالرصاص» یک ترکیب عبارتی وام‌گرفته از زبان عربی است که از سه بخش «بـ + الـ + رصاص» تشکیل شده است. واژه رصاص در گذشته به معنای فلز سرب بوده و از آنجا که مغز مدادهای اولیه و همچنین گلوله‌های جنگی از مشتقات سرب ساخته می‌شدند، این واژه امروزه دو کاربرد کاملاً متفاوت پیدا کرده است.

در حوزه‌های هنری، ادبی و آموزشی، این کلمه به معنای «با مداد» یا «به صورت مدادی» است؛ مانند تکنیک نقاشی با مداد سیاه که به آن «الرسم بالرصاص» می‌گویند. در طرف مقابل و در بافت اخبار سیاسی و نظامی، این کلمه دلالت بر شلیک، اصابت تیر و مقتول شدن با گلوله دارد.

این کلمه اگرچه اصالت فارسی ندارد، اما در متون ترجمه‌ای، متون مذهبی و جدول‌های کلمات متقاطع به وفور دیده می‌شود. ریشه عربی این واژه (ر ص ص) به معنای به هم پیوستن و محکم کردن است که در قرآن کریم نیز به صورت صفت «مرصوص» برای توصیف سد یا بنای آهنین و استوار جلوه گر شده است.