یعنی چه
واژه بنطش (یا بنطس) در واقع صورت عربیشده یا معرب کلمه یونانی پنتوس (Pontos) است. در کتابهای جغرافیای قدیمی و فرهنگهای کهن مانند غیاثاللغات، از «بحر بنطش» به عنوان یکی از هفت دریای معروف جهان یاد شده که امروزه به نام دریای سیاه شناخته میشود.
تلفظ
این کلمه در متون کهن به صورت مَضموم یعنی با ضمه روی حروف باء و طاء (بُنْطُش) ضبط شده است تا با تلفظ اصلی یونانی آن همخوانی داشته باشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات کنکوری یا تاریخی، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای «نام قدیم دریای سیاه»، «بحر اسود» یا «یکی از دریاهای هفتگانه باستان» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به موقعیت جغرافیایی تاریخی آن از واژه Pontus و برای اشاره به دریای فعلی از Black Sea استفاده میشود.
به عربی
در منابع جغرافیای اسلامی این واژه بیشتر به صورت «بنطس» یا «بحر بنطس» ثبت شده و امروزه در عربی مدرن به آن «البحر الأسود» میگویند.
به فارسی
معادل مستقیم و امروزی این واژه در زبان فارسی «دریای سیاه» است. در متون ادبی و تاریخی قرون گذشته نیز به صورت «بحر اسود» یا «دریای طرابزن» از آن یاد میشد.
نماد چیست
ریشه اصلی این واژه (پنتوس) در اساطیر یونان باستان تجسم و نماد خدای دریاهای اولیه و ژرفای آبها است. با این حال، در فرهنگ و ادبیات فارسی نمادگرایی مستقلی ندارد و صرفاً به عنوان یک موقعیت جغرافیایی دوردست یا یکی از محیطهای هفتگانه زمین شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بنطش
واژه «بنطش» یک اسم خاص جغرافیایی کهن و اصیل در متون تاریخی است که از ریشه یونانی پنتوس (Pontos) به معنی دریا وام گرفته شده و به صورت معرب وارد زبانهای فارسی و عربی شده است. این واژه در جغرافیا و ادبیات سنتی، اشاره به «دریای سیاه» یا همان «بحر اسود» دارد و در برخی منابع نیز به عنوان یکی از دریاهای هفتگانه باستان (بحر بنطش) نامبرده شده است.
البته در یک تحلیل موازی و ریشهشناختی دیگر، اگر این کلمه در متون دینی یا عرفانی بدون قرینه جغرافیایی بیاید، احتمال دارد تصحیف یا غلط املایی از واژه عربی «بَطْش» به معنی زور، قدرت خشن و کیفر شدید باشد. با این حال، صورت دقیق «بنطش» با تلفظ مشخص خود در لغتنامههایی مانند غیاثاللغات به عنوان همان نام جغرافیایی یونانی تثبیت شده است.