یعنی چه
تضرع در دعا به معنای آن است که انسان هنگام راز و نیاز با معبود، تمام غرور و منیت خود را کنار بگذارد و با حالت زاری، التماس و نیازمندی مطلق، خداوند را بخواند و رحمت او را طلب کند.
تلفظ
تَضَرُّع (ta-zar-ro') در دعا؛ واژه تضرع مصدر باب تفعّل از ریشه عربی «ض ر ع» است.
در جدول
در مسابقات و جدول کلمات متقاطع، پاسخ به عبارت «تضرع در دعا» به صورت دقیق خودِ این ترکیب با ۹ حرف است. همچنین واژههای مترادفی مثل ابتهال یا لابه نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در زبان انگلیسی از واژههایی استفاده میشود که بار معنایی تواضع شدید و التماس خاضعانه را به همراه دارند.
به عربی
خود واژه تضرع ریشه خالص عربی دارد و در متون دینی و ادعیه به همین شکل یا به صورت ترکیبات هممعنی مانند «الضراعة» و «الاستکانة» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی برای این عبارت شامل «راز و نیاز با ناله و زاری»، «لابه کردن به درگاه خدا» و «فروتنی و خاکساری در نیایش» است.
در قرآن
این مفهوم چندین بار در قرآن ذکر شده است؛ از جمله در آیه ۵۵ سوره اعراف که میفرماید «ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْیَةً» (پروردگار خود را از روی تضرع و پنهانی بخوانید) و همچنین در آیه ۴۲ سوره انعام که هدف از نزول برخی سختیها را ایجاد حالت تضرع و تسلیم در انسانها بیان میکند.
نماد چیست
تضرع در ادبیات معنوی نماد پاک شدن از غرور و آمادگی قلب برای پذیرش رحمت الهی است. در روایات اسلامی، نماد فیزیکی آن بلند کردن دستها به سمت آسمان و حرکت دادن انگشت سبابه (اشاره) به چپ و راست یا بالا و پایین به نشانه زاری و تسلیم است.
جمعبندی و توضیح کامل تضرع در دعا
عبارت «تضرع در دعا» نشاندهنده عالیترین حالت خشوع و بندگی انسان در پیشگاه خداوند است. این مفهوم که از ریشه لغوی «ض ر ع» به معنای نرمی، انعطاف و اظهار ضعف منشأ میگیرد، در اصطلاح عبادی به حالتی اطلاق میشود که شخص تمام منیتها و وابستگیهای مادی خود را کنار گذاشته و با قلبی شکسته و چشمانی اشکبار، نیاز مطلق خود را به خالق ابراز میدارد.
در فرهنگ قرآنی و روایی، تضرع نه تنها یکی از آداب کلیدی و شروط اصلی استجابت دعا به شمار میرود، بلکه به عنوان یکی از اهداف تربیتی در مواجهه با سختیهای زندگی یاد شده است؛ چرا که مشکلات مادی و بلاها میتوانند غبار غفلت و تکبر را از روح انسان پاک کرده و او را به حالت تسلیم و زاریِ نجاتبخش در برابر پروردگار بازگردانند.