یعنی چه
ترکیبی وصفی-فعلی و منفی است که به معنای گرسنه بودن، ناشتا بودن یا به حد کفایت و پر شدن نرسیدن است. در مفاهیم مجازی به معنای حریص، طماع یا دلنکنده از چیزی (مانند دنیا، علم یا قدرت) نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه بر اساس مصوتهای کشیده فارسی به صورت «سیر» (sēr) با یای مجهول در فارسی کهن یا مصوت بلند ای، و «نیست» (nīst) به عنوان فعل نفی است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول با موضوع گرسنه یا اشباعنشده، عبارت «سیر نیست» دقیقاً دارای ۷ حرف است. همچنین کلمات هممعنی مانند ناسیر یا نیمسیر نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به زمینه متن، در مکالمات روزمره از not full و still hungry، در مفاهیم احساسی و روانی از unsatisfied و در اصطلاحات علمی و شیمی از unsaturated استفاده میشود.
به عربی
برای رساندن مفهوم دقیق منفیِ سیری در زبان عربی از ترکیبهای نفی صفت «شبعان» استفاده میشود و در حالت کلی صفت جائع به کار میرود.
به فارسی
عبارتهای جایگزین و معادلهای اصیل آن در زبان فارسی شامل واژگانی چون گرسنه، ناسیر، نیمسیر و در برخی مواردِ صبحگاهی «ناشتا» است که وضعیت عدم اشباع معده یا ذهن را نشان میدهند.
نماد چیست
این ترکیب به خودی خود نماد کلاسیک یا اسطورهای ثبتشدهای ندارد؛ اما در ادبیات و فرهنگ عامه، نمادی از حرص و طمع (سیر نشدن از دنیا و مادیات) و یا تقاضای مداوم برای کسب دانش و کمال (سیر نشدن از علم) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سیر نیست
عبارت «سیر نیست» یک مدخل لغتنامهای مستقل و واحد نیست، بلکه یک ترکیب وصفی-فعلی منفی است که از صفت «سیر» (ریشه در زبان پهلوی sēr) و فعل نفی «نیست» تشکیل شده است. این عبارت در وهله اول به معنای فیزیکی و مادی یعنی باقی ماندن حس گرسنگی و عدم اشباع کامل از غذا یا آب اشاره دارد.
در مرتبه دوم و کاربردهای استعاری، این ترکیب برای توصیف حالات روحی و روانی انسان به کار میرود؛ جایی که فرد از نظر عاطفی، علمی، مالی یا دنیوی به رضایت و اقناع نرسیده است. در لغتنامههای مرجع فارسی نظیر دهخدا، مفاهیم مشابه این ترکیب در قالب صفتهای مرکبی همچون «ناسیر» یا «نیمسیر» ضبط شدهاند تا وضعیت فردی را که هنوز کاملاً پر و اشباع نشده است تبیین کنند.