یعنی چه
روشن در زبان فارسی به چیزی گفته میشود که دارای نور و درخشش باشد، مانند چراغ یا روز. همچنین به صورت استعاری به مفاهیمی که واضح، پیدا، مشخص و بدون ابهام هستند یا افرادی که بینا و آگاه هستند، اطلاق میشود.
مترادف
واژههای فوق در بافتهای مختلف متن میتوانند به عنوان جانشین کلمه روشن استفاده شوند.
متضاد
این کلمات از نظر معنایی در نقطه مقابل روشن (چه در معنای فیزیکی نور و چه در معنای درک ذهنی) قرار دارند.
هم خانواده
واژههایی که از یک ریشه زبانی مشترک با روشن ساخته شدهاند یا اصطلاحات ترکیبی حاوی این کلمه هستند.
ریشه
این واژه در فارسی میانه (پهلوی) به صورت rōšn و در ایرانی باستان به صورت raoxšna- (از ریشه ruxš/ruc به معنی درخشیدن) وجود داشته است و یک واژه اصیل ایرانیتبار است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در تلفظ معیار فارسی امروز با فتح راء و سکون واو و شین (رَوشَن) بیان میشود و در شعر کلاسیک تلفظ تاریخی آن با واو مجهول (رُوشَن) بوده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم واژهای ۴ حرفی است، اما با توجه به طراح جدول، معادلهای عربی آن مثل مبین یا منور نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
بر اساس بافت جمله، معادل انگلیسی روشن تغییر میکند؛ برای نور فیزیکی از Bright/Light و برای وضوح ذهنی از Clear استفاده میشود.
به عربی
در ترجمه به زبان عربی، برای مفاهیم فیزیکی کلماتی چون منیر و مضیء و برای مفاهیم معنوی و بیانی کلماتی چون واضح و مبین به کار میروند که در قرآن کریم نیز آمدهاند.
به ترکی
در ترکی استانبولی، واژه Aydın هم برای فضای روشن و هم برای فرد روشنفکر استفاده میشود و Parlak جنبه درخشش نور را میرساند.
جمعبندی و توضیح کامل روشن
واژه «روشن» یکی از کلمات اصیل و ریشهدار در زبان فارسی است که ریشه در دوران باستان و زبان پهلوی دارد. این کلمه در معنای اولیه و مادی خود به وجود نور، تلالو و درخشش اشاره دارد و به هر آنچه که بر تاریکی غلبه کند اطلاق میشود. در کاربردهای روزمره، روشن کردن به معنای راهاندازی دستگاهها یا افروختن چراغها نیز متداول است.
علاوه بر جنبه مادی، روشن در فرهنگ و ادبیات فارسی بار معنایی عمیق استعاری و نمادین دارد. این کلمه نماد آگاهی، دانایی، حقیقت و بیداری معنوی است. عباراتی چون «روشنفکر» یا «روشنبین» نشاندهنده انسانی است که از جهل فاصله گرفته و به نور معرفت دست یافته است. همچنین در توصیف کلام و مفاهیم، روشن به معنای واضح، مبرهن و بدون ابهام بودن به کار میرود که حقیقت را برای شنونده آشکار میسازد.