یعنی چه
جوهر قرمزدانه به مایع، رنگدانه یا عصارهٔ غلیظ طبیعی اشاره دارد که از حشرهای به همین نام (مانند سوسک کوشینیل) استخراج میشود. این ماده از گذشتههای دور به عنوان یکی از باارزشترین و پایدارترین رنگهای طبیعی برای رنگرزی، نقاشی، آرایش و صنایع غذایی استفاده میشده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «جَوْهَر» (بر وزن فَوْعَل) و «قِرْمِزْدَانَه» (قرمز + دانه) تشکیل شده است و در نقش مضاف و مضافالیه خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت خودِ «جوهر قرمزدانه» با ۱۲ حرف است. واژههای مترادفی چون کارمین یا کوشینیل نیز ممکن است مد نظر طراح جدول باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این رنگ و مایهٔ رنگی از واژههای Carmine و Cochineal استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، واژهٔ القرمز یا الکرمین برای توصیف این مادهٔ رنگی طبیعی به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی به این ترکیب «جوهر لاکی» یا «رنگ لاکی طبیعی» نیز میگویند که مستقیماً به رنگ سرخ درخشان حاصل از این حشره اشاره دارد.
در قرآن
عبارت «جوهر قرمزدانه» یا اشاره مستقیم به این حشره و رنگ خاص در آیات قرآن کریم وجود ندارد؛ هرچند واژهٔ کلی مداد یا حبر (به معنی جوهر) در ادبیات عرب رایج است.
نماد چیست
در فرهنگ ایرانی و هنر فرشبافی، رنگ حاصل از جوهر قرمزدانه به دلیل قیمت بسیار بالا، درخشش بینظیر و ماندگاری طولانی، نماد اشرافیت، ثروت و شکوه بوده است و بیشتر در منسوجات سلطنتی و فاخر استفاده میشد.
جمعبندی و توضیح کامل جوهر قرمزدانه
جوهر قرمزدانه یکی از اصیلترین و گرانبهاترین رنگدانههای طبیعی در تاریخ صنایع دستی و هنرهای سنتی ایران است. این ماده که از بدن خشکشدهٔ حشرات مادی ظریفی به نام قرمزدانه استخراج میشود، رنگ سرخ مایل به ارغوانی بسیار زنده و پایداری ایجاد میکند. واژهٔ جوهر در این ترکیب نشاندهندهٔ عصاره یا مایهٔ اصلی رنگ است و قرمزدانه به منشأ حشرهای آن اشاره دارد.
این رنگ طبیعی به دلیل ثبات فوقالعاده در برابر نور و شستشو، جایگاه ویژهای در رنگرزی خامههای قالیبافی سنتی، تذهیب، مینیاتور و نسخههای خطی نفیس داشته است. امروزه نیز مشتقات آن با نامهایی چون کارمین یا کوشینیل در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی مدرن به عنوان یک رنگ طبیعی و ایمن کاربرد وسیعی دارند.