یعنی چه
«قلس» واژهای اصالتاً عربی است که چند معنای کاملاً متفاوت دارد؛ رایجترین معنای آن در متون پزشکی و فقهی، بالا آمدن ناگهانی و غیرعمدی غذا یا آب ترش معده به فضای دهان یا حلق است که به آن پسآورد نیز میگویند. علاوه بر این، به معنای طناب یا رسن بسیار ضخیم و محکم مورد استفاده در کشتیها (بافته شده از لیف خرما) و همچنین به معنی رقصیدن همراه با سرود و آوازخوانی نیز به کار رفته است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و متون کهن به صورت فَتْح اول و سُکون دوم (قَلْس) یا فَتْح اول و دوم (قَلَس) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً «قلس» با ۳ حرف است که به عنوان نشانه معمولاً از راهنماهایی مثل «طناب کشتی» یا «آروغ آمیخته به غذا» برای آن استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به متن و ریشه مورد نظر، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی (ثلاثی مجرد از ریشه ق-ل-س) است و در زبان مبدأ کاربردهای گوناگونی دارد.
به فارسی
در برگردان دقیق به فارسی معیار، میتوان با توجه به سیاق متن از واژههای «پسآورد» (برای کاربرد پزشکی/فقهی)، «رسن یا طناب ضخیم» (برای کاربرد دریایی) و «رقص و سرود» استفاده کرد.
نماد چیست
«قلس» یک واژه توصیفی و اصطلاحی است و در ادبیات، عرفان یا فرهنگ عامه دارای بار نمادین، استعاری یا سمبلیک خاصی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل قلس
واژه «قلس» یک اصطلاح اصالتاً عربی است که به متون فقهی، پزشکی و لغوی فارسی راه یافته است. این کلمه از نظر معنایی یک واژه چندوجهی (مشترک لفظی) به شمار میرود. در کاربردهای فقهی و پزشکی، به معنای بازگشت غیرعمدی محتویات و غذا از معده به حلق و دهان است که تکرار آن را «قی» یا استفراغ مینامند و احکام خاص خود را در باب طهارت و روزه دارد.
از سوی دیگر، این واژه در متون کهن معنای کاملاً متفاوتی نظیر طنابهای ضخیم و بافتهشده از لیف خرما برای مهار کشتیها، و یا رقص و پایکوبی همراه با آوازخوانی دارد. در زبان فارسی امروز، این کلمه به صورت مستقل در گفتگوهای روزمره کاربردی ندارد و بیشتر در طرح سؤالات جدول یا بررسی متون تخصصی فقهی دیده میشود.