معنی
لطف در لغت به معنای مهربانی، نیکویی، نرمی در کار و رفتار، و همچنین ظرافت و زیبایی است. در اصطلاح کلامی و مذهبی نیز به توفیق الهی و فراهم کردن مقدمات خیر برای بندگان اشاره دارد، به طوری که انسان را بدون اجبار به طاعت نزدیک و از معصیت دور میکند.
یعنی چه
عبارت لطف کردن یا داشتن لطف به این معناست که فرد با خوشرویی، بخشندگی و بزرگواری با دیگران رفتار کند و خیری را بدون چشمداشت به آنان برساند. این واژه تجلی صلح، آرامش و توجه نیکو است.
مترادف
واژههای فوق همگی در معنای بخشش، نیکی و رفتار ملایم با کلمه لطف همپوشانی دارند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده سختی، نا مهربانی و رفتارهای تند و خشن هستند که نقطه مقابل لطف قرار میگیرند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه ثلاثی مجرد (ل-ط-ف) اشتقاق یافتهاند و مفاهیمی چون ظرافت، نرمی و مهربانی را حمل میکنند.
ریشه
واژه لطف یک اسم مصدر عربیتبار است که از ریشه ثلاثی مجرد (ل-ط-ف) گرفته شده است. معنای اصلی این ریشه در زبان عربی شامل نرمی، باریکبینی، دانایی به ریزهکاریها، مدارا و نزدیک شدن همراه با مهربانی است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر معنای مهربانی، بخشش یا احسان را در قالب یک کلمه ۳ حرفی بخواهند، پاسخ دقیق آن «لطف» است.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، کلمه لطف در زبان انگلیسی بیشتر با واژههای مربوط به مهربانی و بخشش الهی (Grace) یا توجه و مساعدت (Favor) معادلسازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل لطف
واژه «لطف» یکی از کلیدیترین و زیباترین مفاهیم در فرهنگ، ادبیات و اندیشه مذهبی ماست. این کلمه که ریشه در زبان عربی دارد، در اصل به معنای نرمی، ظرافت و دانایی به امور پنهان و ریزهکاریهاست، اما در زبان فارسی بیشتر در قالب مفاهیمی چون مهربانی، احسان، بخشش بیمنت و مدارا جا افتاده است. لطف هم در روابط انسانی به عنوان یک ارزش اخلاقی والا (خوشرفتاری و بزرگمنشی) شناخته میشود و هم در الهیات، نشاندهنده توفیق و تدبیر پنهان و ظریف خداوند نسبت به بندگانش است.
در فرهنگ و ادبیات عرفانی ایران، لطف به عنوان مظهر جنبه جمالی پروردگار در برابر قهر (مظهر جلال) قرار میگیرد و نمادهایی چون نسیم سحری و باران رحمت، یادآور این بخشش و عنایت پنهانی هستند. جالب اینجاست که در متن قرآن کریم نیز مشتقات این واژه ۸ بار به کار رفتهاند که ۷ بار آن به عنوان صفت «اللطیف» برای خداوند است که نشاندهنده علم مطلق او به پدیدههای پنهان و مهربانی عمیق اوست. این کلمه با داشتن همخانوادههای پرکاربردی مثل لطیف، لطافت و الطاف، پیوند عمیقی با ساختار زبانی و فکری فارسیزبانان دارد.