معنی
در لغتنامهها وعظ به معنای هدایت و تذکر کار خیر همراه با لحنی است که دل مخاطب را نرم و آماده پذیرش کند؛ همچنین در تداول به معنی بیان احکام شرعی و اخلاقی بالای منبر است.
یعنی چه
این کلمه هنگامی به کار میرود که شخصی با نیت دلسوزی و اصلاح رفتار دیگری، سخنانی هدایتگر و تنبهبخش را به او منتقل کند.
مترادف
واژههای فوق در بافتهای مختلف زبان فارسی میتوانند به عنوان معادل و مترادف وعظ به کار روند.
متضاد
این کلمه متضاد قطعی و تکواژهای در لغت ندارد، اما از نظر مفهومی روبروی واژههایی است که به فریب یا غفلت وا میدارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه عربی «و ع ظ» مشتق شدهاند و با مفهوم پند و اندرز در ارتباط هستند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با سکون عین و ظاء تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسش پند و اندرز در جدول کلمه ۳ حرفی «وعظ» است.
به انگلیسی
برای مفاهیم دینی و خطابه مذهبی معمولاً از واژههای sermon و preaching استفاده میشود.
به عربی
واژه وعظ خود اصالتاً عربی است و در این زبان با همین ساختار و مشتقاتش به کار میرود.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این واژه مصدرهای «پند دادن» و «نصیحت کردن» است.
جمعبندی و توضیح کامل وعظ
واژه «وعظ» یک مصدر عربی از ریشه «و ع ظ» است که وارد زبان فارسی شده و مفهوم آن پند، اندرز و نصیحت همراه با لحنی نرم و تنبهبخش است. هدف از وعظ، بیدار کردن دلها، یادآوری پیامدهای اخلاقی و مذهبی اعمال و هدایت افراد به سوی کار خیر است.
این کلمه و مشتقات آن حضور پررنگی در قرآن کریم و ادبیات کلاسیک فارسی دارند؛ به طوری که واژههایی مانند «واعظ» و «موعظه» به وفور در اشعار شاعرانی چون حافظ دیده میشوند و «منبر» در فرهنگ اسلامی به عنوان نماد فیزیکی ارائه وعظ شناخته شده است.