معنی
در زبان فارسی، مبهم به ویژگی هر امر، سخن یا پدیدهای گفته میشود که صراحت ندارد و به دلیل پوشیدگی یا پیچیدگی، معنا و مقصود آن به راحتی قابل درک نیست.
یعنی چه
وقتی میگوییم موضوعی مبهم است، یعنی اطلاعات کافی برای قضاوت قطعی درباره آن وجود ندارد و تاریکی یا ابهامی بر آن سایه انداخته است.
مترادف
این کلمات همگی در معنای عدم وضوح و پوشیدگی معنا با واژه مبهم مشترک هستند.
متضاد
این واژگان دقیقاً نقطه مقابل ابهام و نشاندهنده آشکار بودن و قطعی بودن معنا هستند.
تلفظ
این واژه بر وزن اسم مفعول از باب افعال (مُفْعَل) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «نامشخص یا تاریک»، واژه ۴ حرفی «مبهم» یک پاسخ دقیق و استاندارد است.
به انگلیسی
بسته به متن و نوع ابهام، از معادلهای متفاوتی در زبان انگلیسی استفاده میشود؛ برای مثال واژه vague بیشتر برای گنگی عمومی و ambiguous برای دوپهلویی ساختاری به کار میرود.
به عربی
واژه مبهم اصالتاً ریشه عربی دارد و از ریشه «ب-ه-م» گرفته شده است. در زبان عربی معاصر نیز در همین معنا استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای بیان مفهوم ابهام و ناواضح بودن از واژه اصیل belirsiz و در متون ادبی یا رسمی از واژه muğlak استفاده میکنند.
به فارسی
برابرهای اصیل و روان فارسی برای این کلمه، واژگانی چون گنگ، تاریکمعنا و نامشخص هستند که معنای عدم وضوح را به خوبی منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات، فلسفه و هنر مدرن، مبهم بودن به عنوان نمادی از رازآلودگی، پیچیدگی ذهن انسان، حقیقت ناپیدا و تفسیرهای چندگانه از یک واقعیت شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مبهم
واژه «مبهم» صفت مفعولی از ریشه عربی «ب-ه-م» است که به معنای پوشیده، گنگ و ناواضح در زبان فارسی کاربرد گستردهای دارد. این کلمه به هر امر، سخن یا پدیدهای اشاره میکند که به دلیل عدم صراحت، کشف مقصود واقعی آن دشوار است و میتواند بستر را برای برداشتها و تفسیرهای گوناگون فراهم سازد. در ساختار کلامی، متضادهایی چون واضح، صریح و روشن دارد که نقطه مقابل این تاریکی معنایی هستند.
در حوزه علوم قرآنی، گرچه خودِ این لفظ مستقیماً در متن قرآن نیامده است، اما اصطلاح «مبهمات قرآن» به الفاظ و ضمایری اشاره دارد که نام یا مصداق دقیق خارجی آنها در آیه ذکر نشده و برای فهم آن باید به روایات یا قرائن دیگر رجوع کرد. از دیدگاه هدایتی، طبق روایات معصومین، متن قرآن برای هدایت بشر گنگ و فروبسته نیست و ابهام آن صرفاً به منزله عدم ذکر جزئیات تاریخی است.
در اصطلاحات جدولی و کاربردهای روزمره، مبهم یک کلمه کلیدی چهار حرفی است که مفاهیمی چون مجهول، مجمل و نامعلوم را تداعی میکند. این واژه در دنیای هنر و نشانهشناسی نیز به عنوان نمادی از عدم قطعیت، رازآلودگی و گرههای کور ذهنی به کار میرود و در زبانهای بینالمللی نظیر انگلیسی، ترکی و عربی با معادلهای دقیقی چون vague و غامض همپوشانی دارد.