یعنی چه
گناهکار به فردی اطلاق میشود که صفت گناه را با خود دارد؛ یعنی کسی که دست به عمل نادرست، بزه، یا نافرمانی از قوانین الهی و اصول اخلاقی زده است. این واژه در زبان فارسی هم به عنوان صفت و هم به عنوان اسم به کار میرود.
مترادف
واژههایی که مفهوم ارتکاب جرم، خطا یا نافرمانی را رسانده و با گناهکار هممعنی هستند.
متضاد
واژههایی که بر پاکی از خطا، انجام امور نیک و عدم ارتکاب جرم دلالت دارند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت [گُ ن ا هْ ک ا ر] تلفظ میشود. از نظر ساختاری یک صفت مرکب است که از «گناه» (در پهلوی wināh به معنی آسیب یا جرم) و پسوند فاعلی «ـکار» تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه «گناهکار» به عنوان یک پاسخ ۷ حرفی برای راهنماهایی چون «خطاکار»، «عاصی» یا «بزهکار» استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به متن، اگر بعد اخلاقی و مذهبی مد نظر باشد از sinner و اگر بعد حقوقی و قانونی مطرح باشد از guilty یا criminal استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و متون قرآنی، تعابیر گوناگونی برای اشاره به فرد گناهکار وجود دارد که هر کدام شدت و نوع خطا را توصیف میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، کلمه عیناً به صورت günahkar برای ابعاد معنوی و suçlu برای ابعاد قانونی به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و فرهنگ دینی، گناهکار به عنوان نمادی از ضعفهای اخلاقی انسان، تاریکی و بندهای دنیوی شناخته میشود. این مفهوم در ادبیات همواره در تقابل با مفاهیمی چون «پارسا» یا «توبهکار» قرار میگیرد و نشاندهنده نیاز ذاتی انسان به اصلاح، انابه و بازگشت به مسیر پاکی است.
جمعبندی و توضیح کامل گناهکار
واژه «گناهکار» در زبان و ادبیات فارسی فراتر از یک صفت ساده، حامل باری عمیق از مفاهیم اخلاقی، مذهبی و حقوقی است. این کلمه که از ترکیب «گناه» (با ریشه در فارسی میانه) و پسوند «کار» ساخته شده، به کسی اشاره دارد که با آگاهی یا غفلت، از حدود تعیینشده اخلاقی یا الهی فراتر رفته است.
در فرهنگ اسلامی و متون قرآنی، اگرچه خود واژه فارسی نیامده، اما مفاهیم مترادف آن مانند مذنب و آثم مکرراً مطرح شدهاند؛ رویکرد ادبیات معنوی به گناهکار، غالباً همراه با دعوت به متنبه شدن و توبه است. این کلمه در ساختار قانونی نیز کاربردی مشابه «مجرم» دارد که نشاندهنده شکستن قوانین مدنی و اجتماعی است.
در یک جمعبندی کلی، گناهکار در بستر اسطورهشناختی و نمادین، بازتابدهنده بخشی از طبیعت جایزالخطای انسان است که در مسیر آزمونهای اخلاقی قرار دارد و مفهوم پشیمانی و بازگشت به سوی پاکی (توبه) همواره به عنوان نقطه مقابل و نجاتبخش آن مطرح میشود.