یعنی چه
قردمانا در متون طب سنتی و گیاهشناسی کهن، نام گیاهی دارویی با طبع گرم و خشک در درجه سوم است که برای درمان بیماریهای اعصاب، سردردهای سرد، فلج و صرع کاربرد داشته است. این واژه در واقع معرب از ریشه یونانی است.
تلفظ
این کلمه در متون کهن پزشکی و لغتنامهها معمولاً با کسره یا فتحه روی حروف اول تلفظ شده و در قالب صورتهای همخانواده دیگری مانند قردمانه یا قردمانی نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی که به دنبال نامهای قدیمی گیاهان دارویی، کرویای بری یا زیره کوهی هفت حرفی هستند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی، بسته به ریشهشناسی تاریخی، گاهی به Kardamomon (اصطلاح کهن مرتبط با هل و زیره) یا معادل علمی آن اشاره میشود.
به عربی
این واژه از زبان یونانی به متون طبی عربی وارد شد و در کتابهایی نظیر ذخیره خوارزمشاهی و قانون ابن سینا به همین صورت یا به شکل القردمانة به کار رفته است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی امروزی نام رایج اختصاصی ندارد، اما در متون طب سنتی عهد عثمانی عیناً به صورت وامواژه از عربی استفاده میشده است.
به فارسی
از آنجا که قردمانا واژهای معرب (وارد شده از یونانی به عربی) است، پزشکان و لغویان قدیم معادلهای اصیل یا توصیفی فارسی آن را «زیره کوهی»، «کرویای بری» یا «نانخواه دشتیا» ذکر کردهاند.
نماد چیست
قردمانا فاقد هرگونه نمادشناسی اسطورهای، ادبی یا مذهبی در فرهنگ فارسی و اسلامی است؛ این کلمه صرفاً یک مدخل تخصصی در داروشناسی تاریخی و سنتی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قردمانا
واژه «قردمانا» یک اصطلاح تخصصی، کهن و غیررایج در زبان فارسی امروز است که در اصل ریشهای یونانی دارد. این کلمه از طریق ترجمه متون پزشکی به زبان عربی راه یافت و سپس وارد واژگان طب سنتی ایران شد. در منابع لغوی ارزشمندی مانند لغتنامه دهخدا، قردمانا به عنوان نام یک گیاه دارویی صحرایی معرفی شده که طبعی گرم و خشک دارد.
از نظر گیاهشناسی قدیمی، این واژه را هممعنی با کرویای صحرایی، زیره بری یا نانخواه دشتیا دانستهاند که در گذشته برای درمان بیماریهای سیستم عصبی نظیر صرع، فلج و سردردهای ناشی از غلبه سردی تجویز میشده است. این کلمه کاربرد قرآنی یا مذهبی ندارد و نباید آن را با واژههایی مثل گانودرما (نوعی قارچ) یا قردمانیه (نوعی کلاهخود قدیمی) اشتباه گرفت.
امروزه کاربرد اصلی این کلمه منحصر به متون تاریخ پزشکی و به ویژه طراحان جدولهای کلمات متقاطع است که از آن به عنوان یک پاسخ ۷ حرفی برای گیاهان دارویی کهن یا زیره وحشی استفاده میکنند.