یعنی چه
در لغت به معنای جمع کردنِ اطراف یک شیء و گره زدن طناب است که در اصطلاح حقوقی و فقهی به توافق، قرارداد رسمی و پیوند زناشویی (نکاح) اطلاق میشود.
متضاد
واژههایی مانند فسخ و ابطال در امور حقوقی، و حل و گشایش در معنای فیزیکی و باز کردن گره، به عنوان متضاد این کلمه شناخته میشوند.
ریشه
این کلمه ریشه در زبانهای سامی و عربی دارد که معنای اولیه آن محکم بستن طناب بوده و سپس به تعهدات فکری، حقوقی و قلبی توسعه یافته است.
تلفظ
در حالت مصدری و رایج به فتح عین (عَقْد) به معنی پیمان خوانده میشود، اما در صورت کسر عین (عِقْد) به معنای رشته مروارید و گردنبند است.
به انگلیسی
بسته به کاربرد جمله، برای قراردادهای رسمی از Contract، برای توافقات کلی از Agreement و برای پیوند زناشویی از Marriage استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نیز خود واژه عَقْد کاربرد محوری دارد و برای پیوندهای زناشویی از واژههای نِکاح و قِران نیز استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی معاصر برای قراردادهای حقوقی واژه Sözleşme و در زبان سنتی و حقوقی واژه Mukavele به کار میرود؛ همچنین Nikâh دقیقاً برای پیوند زناشویی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل پیمان، پیوند و قرارداد است که در متون کهن به صورت عهد و میثاق نیز با آن مترادف شده است.
جمعبندی و توضیح کامل عقد
واژه «عقد» در ریشه زبانی خود به معنای گره زدن و محکم کردن دو چیز به یکدیگر است. این مفهوم فیزیکی در سیر تطور زبان، به مفاهیم اعتباری، حقوقی و قلبی انتقال یافته است؛ به طوری که امروزه به هر نوع توافق رسمی و الزامآور بین دو یا چند طرف که رابطه حقوقی مشخصی را ایجاد کند، عقد گفته میشود.
از مهمترین مصادیق این واژه در جامعه، عقد نکاح یا همان پیوند زناشویی است که نمادی از تعهد، وفاداری و زوجیت ناگسستنی به شمار میرود. همچنین این واژه در قرآن کریم بارها به معنی تکالیف الهی، پیمانهای انسانی و حتی در معنای فیزیکی گره زبان یا طناب به کار رفته است که نشاندهنده ابعاد گسترده معنایی آن است.