یعنی چه
این اصطلاح در زبان محاورهای و عامیانه فارسی به معنای فرار کردن از پیامد یک اشتباه، نجات یافتن از یک خطر یا مهلکه قطعی، و خلاص شدن از تنبیه یا مسئولیت بدون دیدن کوچکترین آسیب است.
تلفظ
تلفظ صحیح واژه اول به کسر قاف و سین یعنی «قِسِر» است که نباید با واژه عربی «قَسْر» (به فتح قاف به معنی زور و اجبار) اشتباه شود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کنایه با توجه به تعداد حروف میتواند «قسر دررفتن» (۹ حرف) یا مترادفهای آن باشد.
به انگلیسی
اصطلاح 'get away with it' دقیقترین معادل برای فرار از پیامد کار است و 'off the hook' زمانی به کار میرود که کسی از زیر بار مسئولیت یا اتهام رها شود.
به عربی
در زبان عربی فصیح برای رساندن این مفهوم کنایی از عباراتی چون افلات از عقاب یا تعبیر استعاری نجات یافتن با پوست خود استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رسمی آن شامل «نجات یافتن»، «رهایی یافتن» و «گریختن از خطر» است و در زبان عامیانه با واژههایی مثل «جیم شدن» یا «قسر جستن» همپوشانی دارد. متضاد آن نیز «گرفتار شدن» یا «به دام افتادن» است.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه نماد شانس آوردن یا زرنگی در رفتن از زیر بار مسئولیت و تنبیه است. ریشه تاریخی آن به دامداری سنتی بازمیگردد؛ جایی که به حیوان مادهای (گاو یا گوسفند) که در فصل جفتگیری باردار نمیشد و از سختیهای زایمان معاف میماند، «قِسِر» میگفتند.
جمعبندی و توضیح کامل قسر دررفتن
اصطلاح «قسر دررفتن» یکی از کنایههای بسیار رایج و شیرین در زبان محاورهای فارسی است که امروزه برای اشاره به فرار از مسئولیت، مجازات، یا جان سالم به در بردن از یک خطر قطعی به کار میرود. این واژه نمادی از شانس، گریز در لحظه آخر و رهایی ناگهانی از یک مخمصه است که معمولاً بار معنایی عامیانه و گاه طنزآمیز دارد.
ریشه این اصطلاح برخلاف باور عموم که آن را با واژه عربی «قَسْر» (به معنی جبر) مرتبط میدانند، به اصطلاحات دامداری سنتی ایران برمیگردد. در گذشته به حیوان مادهای که در دوره جفتگیری باردار نمیشد و سترون میماند، «قِسِر» میگفتند؛ چرا که آن حیوان با بار نگرفتن، از سختیها و خطرات زایمان و وضع حمل به نوعی خلاصی مییافت. این مفهوم بعدها تغییر شکل داد و به صورت استعاری وارد زبان عموم مردم شد.