یعنی چه
«جُمّارَة» در اصطلاح گیاهشناسی به بخش مرکزی، سفید و بسیار لذیذ تاج درخت نخل گفته میشود که به پنیر نخل معروف است. در اصطلاح دینی و تاریخی نیز به صورت «گِمارا» (Gemara) به بخشی از کتاب مقدس تلمود در آیین یهود اشاره دارد که شامل تفاسیر شریعت است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت جُمّارَة (بر وزن فُعّالَة) تلفظ میشود. در اصطلاح عبریِ مربوط به کتاب دینی، به صورت گِمارا یا جِمارا خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که «مغز درخت خرما» یا «دل نخل» را با تعداد حروف مشخص (۵ حرفی) میخواهند.
به عربی
در زبان عربی فصیح، برای اشاره به این بخش از درخت خرما علاوه بر جمارة، از ترکیبات دلالتگری مانند قلب النخلة (دل نخل) یا شحم النخلة (پیه نخل) استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای جنبه گیاهشناسی آن اصطلاح Palmiye kalbi به کار میرود که ترجمه تحتاللفظی قلب نخل است.
به فارسی
در زبان فارسی و به ویژه در مناطق جنوب ایران که مهد پرورش نخل است، به این ماده ارزشمند و خوشمزه «پنیر نخل» یا «دل درخت خرما» میگویند.
در قرآن
واژه جمارة در آیات قرآن وجود ندارد. تنها همخانوادههای این ریشه (ج-م-ر) در مناسک حج و در قالب احادیث به صورت «جمرات» یا «رمی جمرات» (پرتاب سنگریزهها) مطرح شده است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات مناطق گرمسیری، جمارة نماد فداکاری مفرط و ایثار است؛ زیرا برای استخراج آن باید سرِ نخل کاملاً بریده شود که این کار به قیمت جان درخت تمام میشود. همچنین نمادی از وجود گنجینهای لطیف و شیرین در دل پوسته سخت و خشن است.
معنی انگلیسی/خارجی
در زبان انگلیسی، برای مفهوم گیاهشناسی واژه از اصطلاح «Heart of palm» استفاده میشود که در آشپزی بینالمللی کاربرد دارد. برای مفهوم دینی و تفاسیر تلمود، عیناً واژه «Gemara» به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جمارة
واژه «جمارة» اصالتاً یک واژه عربی از ریشه (ج-م-ر) است که در زبان فارسی بیشتر به عنوان یک اصطلاح تخصصیِ گیاهشناسی در حوزه نخلداری شناخته میشود. این کلمه دلالت بر بافت سفید، ترد، بسیار شیرین و مغذی درون تنه نخل دارد که در فارسی به آن «پنیر نخل» یا «دل نخل» میگویند. نکته زیستشناختی جمارة این است که با قطع کردن و خارج کردن آن از دل درخت، نخل به طور کامل میمیرد و از بین میرود.
از سوی دیگر، این واژه در متون دینی و تاریخیِ غیر اسلامی نیز کاربرد دارد؛ به طوری که در سنت یهود، «الجمارة» یا همان گمارا به بخش دوم و تفسیری کتاب مقدس تلمود اشاره دارد که ریشهای آرامی داشته و به معنای تکمیل یا آموختن است. در زبان فارسی معیار امروزی، این کلمه بیشتر در کاربردهای جدول کلمات یا در ادبیات بومی مناطق جنوب کشور به عنوان نمادی از ایثار و لطافتِ نهفته در سختی دیده میشود.