معنی
جاودان به ویژگی یا موجودی اطلاق میشود که زمان بر آن بیاثر است، پایانی ندارد و دوام و بقای آن به صورت بینهایت و همیشگی تصور میشود.
یعنی چه
این واژه در بیان عموم و ادبیات به معنای ماندگاری مطلق، عدم وابستگی به زمان و سپری نشدن است؛ هر آنچه که نیستی و نابودی در آن راه نداشته باشد.
ریشه
این واژه اصالت کاملاً ایرانی دارد و از فارسی میانه یا پهلوی به صورت jāwēdān یا jāwīdān (مشتق از jāwēd به معنی همیشه به همراه پسوند ان) به فارسی نو رسیده است که ریشه قدیمیتر آن به yāwēd بازمیگردد.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون همیشگی یا ابدی، واژه ۶ حرفی «جاودان» یا معادلهای ۵ و ۴ حرفی آن مانند جاوید و سرمد کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم جاودانگی در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن از واژگانی چون Eternal (برای زمان بیانتها) و Immortal (برای موجودات نامیرا) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفاهیم همارز جاودان با کلماتی نظیر خالد، ابدی و سرمدی بیان میشوند که بارها در متون دینی و توصیف نعمات پاینده به کار رفتهاند.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به مفهوم جاودانگی و پایداری از کلماتی مانند Sonsuz به معنی بیفرجام و Ölümsüz به معنی بدون مرگ استفاده میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل جاودان
واژه «جاودان» یکی از اصیلترین و زیباترین واژههای زبان فارسی است که ریشه در دوران فارسی میانه و پهلوی دارد. این کلمه برای توصیف هر آن چیزی به کار میرود که زمان بر آن چیره نمیشود و از گزند فنا، زوال و نابودی در امان است. در ادبیات غنی فارسی، شاعران و عارفان بزرگی چون حافظ و مولوی از این واژه برای اشاره به حقایق مطلق، وصال الهی و عشق پایدار بهره بردهاند.
گرچه خود واژه «جاودان» ساختاری کاملاً ایرانی دارد و در متن عربی قرآن کریم دیده نمیشود، اما مفهوم آن به طور گسترده در قالب عباراتی نظیر «خالدین فیها» و صفات الهی همچون «الحی» و «الباقی» متجلی شده است. در فرهنگ معاصر نیز جاودانگی با نمادهایی چون پرنده ققنوس، چشمه آب حیات و درختان همیشهسبز مانند سرو پیوند خورده و نمادی از اصالت و ماندگاری به شمار میرود.