معنی
واژه آشنا در فارسی امروز به معنای فردی است که با او رابطه آشنایی و شناخت داریم (در مقابل غریبه و بیگانه). همچنین این کلمه در معنای صفت، به فردی اطلاق میشود که نسبت به یک کار یا حوزه خاص، بلد، آگاه، مطلع و مجرب باشد. در ادبیات کهن فارسی، این واژه گاهی در معنای یار، همدم و حتی عاشق و معشوق نیز به کار رفته است.
یعنی چه
وقتی میگوییم کسی با چیزی آشناست، یعنی به آن امر مسلط و مطلع است و راه و چاه آن را میداند. در روابط اجتماعی نیز آشنا به کسی گفته میشود که در دایره شناخت ما قرار دارد، هرچند ممکن است ارتباطمان با او به اندازه یک دوست صمیمی و نزدیک نباشد.
مترادف
کلمات فوق همگی در فضاهای معنایی مختلف (چه در بحث آگاهی و تسلط بر کار و چه در بحث روابط اجتماعی) میتوانند به جای آشنا قرار گیرند.
متضاد
واژههای بیگانه و غریبه دقیقاً نقطه مقابل آشنا در روابط انسانی هستند و کلماتی مثل جاهل (ناآگاه) و نامأنوس، ضد معنای صفتِ آگاه و بلد قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات همگی از نظر ریشه معنایی با مفهوم دانستن، آگاهی و تشخیص دادن پیوند مستقیم دارند.
ریشه
این واژه اصیل فارسی، در زبان فارسی میانه (پهلوی) به صورت āšnāk یا āšnāg به معنی شناسا و آگاه به کار میرفته است. این کلمه از ریشه اوستایی -zan (به معنی دانستن و شناختن) مشتق شده و با ریشه هندواروپایی ǵneh₃- به همین معنا همریشه است.
جمله سازی
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال خودِ واژه باشد، پاسخ «آشنا» ۴ حرف دارد. اگر به عنوان راهنمای کلماتی مثل بلد (۳ حرف)، آگاه (۴ حرف) یا شناس (۴ حرف) بیاید، میتوان از این گزینهها استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نقش کلمه در جمله، اگر منظور فردی باشد که او را میشناسیم از Acquaintance استفاده میشود و اگر منظور مطلع بودن یا شناختهشده بودن یک مفهوم باشد، واژه Familiar به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل آشنا
واژه «آشنا» یکی از اصیلترین و پرکاربردترین کلمات در زبان و ادبیات فارسی است که ریشهای عمیق در زبانهای ایران باستان دارد. این کلمه دو لایه معنایی مهم دارد؛ لایه اول در بستر روابط اجتماعی است که به فردی در دایره شناخت ما (میان غریبه و دوست صمیمی) اشاره میکند. لایه دوم صفت مطلع بودن، بلدید و تسلط داشتن بر یک دانش، کار یا مهارت خاص است.
در فرهنگ و ادبیات عرفانی ما، آشنا معنایی بسیار فراتر و ارزشمندتر به خود میگیرد. در شعر بزرگانی چون حافظ، آشنا نمادِ سالکِ مَحرِمِ اسرار، روح آگاه و انسانِ به حق رسیدهای است که با حقیقت عالم انس و الفت دارد، در حالی که «بیگانه» نماد غفلت و دوری از این حقیقتِ ناب به شمار میرود.