یعنی چه
الطومار (یا طومار) در اصل به نوشته، نامه یا سندی طولانی اطلاق میشود که بهجای ورق خوردن، به صورت استوانهای و لولهای روی هم پیچیده یا نوردیده میشود. در کاربرد مجازی نیز به سخن، ماجرا یا شکایت بسیار طولانی و مفصل گفته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی همراه با تلفظ حروف شمسی به صورت «اَلطُّومَار» (تلفظ صحیح: اَطْ طُّو مٰار) خوانده میشود. واژهٔ پایه آن در فارسی و ترکی به صورت «طُومار» (تومار) تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ «الطومار» به عنوان پاسخ ۷ حرفی برای راهنماهایی چون «نامه بلند عربی» یا «کاغذ لولهشده با الف و لام» کاربرد دارد. واژههای هممعنی دیگر آن مانند طومار، صحیفه و سجل نیز فراوان استفاده میشوند.
به انگلیسی
معادلهای اصلی این واژه در زبان انگلیسی Scroll و Roll هستند که به ساختار فیزیکی و پیچیدهشدهٔ این نوع اسناد اشاره دارند. در بافتهای اداری و حقوقی، گاهی از واژه Petition (به معنی عریضه یا شکایتنامه جمعی) نیز استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی عثمانی و ترکی استانبولی مدرن، این واژه عیناً به صورت Tomar (یا tûmar) به کار میرود و دقیقاً همان معنای سند، نوشته یا کاغذ لولهشده (rulo) را افاده میکند.
به فارسی
برگردان و معادلهای مستقیم این کلمه در زبان فارسی شامل واژههایی چون «نامه بلند»، «نوشته طولانی»، «صحیفه»، «مکتوب» و «نورد» است. در گذشته به کتابها یا اسنادی که به این شیوه نگهداری میشدند نیز اطلاق میشده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، طومار نماد طولانی بودن یک ماجرا، گستردگی اسناد یا شکایت و گلایهٔ مفصل است. همچنین اصطلاح عامیانهٔ «طومارِ چیزی یا کسی را پیچیدن» به عنوان نمادی برای پایان دادن، بستن پرونده یا نابود کردن یک جریان یا شخص به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل الطومار
واژهٔ «الطومار» (که صورت فارسی و رایج آن «طومار» است) اصالتی چندلایه و جالب دارد. این کلمه در اصل وامواژهای است که از واژهٔ یونانی باستان (Tomárion) وارد زبان عربی شده و سپس با وفور بالا به زبان فارسی و پس از آن به ترکی راه یافته است. در دنیای کهن، بهویژه در مصر باستان و دوران دیوانسالاری اسلامی، پاپیروسها و کاغذها را برای نگهداری بهتر و اشغال فضای کمتر به صورت استوانهای میپیچیدند که به این ساختار فیزیکی طومار میگفتند.
اگرچه خود کلمهٔ «الطومار» عیناً در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم و معادل مستقیم آن یعنی واژهٔ «السِّجِلّ» در آیه ۱۰۴ سوره انبیاء برای توصیف در هم پیچیده شدن آسمانها به کار رفته که نشاندهنده ریشهدار بودن این مفهوم در فرهنگ عربی است. امروزه این کلمه فراتر از یک شیء فیزیکی، کاربردی کنایی و مجازی یافته است.
در زبان فارسی کنونی، طومار بیشتر به نامهها و بیانیههای بلند مرتبهای اطلاق میشود که حاوی امضای گروه کثیری از مردم است و برای اعتراض یا درخواست به مراجع بالاتر ارسال میگردد. کنایههای ادبی و عامیانهای مانند «طومار خواندن» یا «طومار کسی را پیچیدن» نیز کاملاً از شکل فیزیکی باز کردن و بستن این نوشتههای قدیمی الهام گرفته شدهاند.