یعنی چه
واژه «دفائن» جمعِ مکسر «دفینه» است و در لغت به معنی چیزهایی است که در زمین یا جایی پنهان و مستور شده باشند. این کلمه به طور ویژه برای اشاره به گنجینهها، خزائن، زیرخاکیها و اموال باارزشی که در گذشته برای محافظت زیر خاک دفن شدهاند، به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح دال و همزه مکسور به صورت «دَفائن» (dafā'en) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «دفائن» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «گنجهای پنهانشده»، «جمع دفینه» یا «گنجینهها» با ۵ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم دفائن از اصطلاحات مربوط به ثروت و اشیای پنهانشده در زمین استفاده میشود.
به عربی
واژه دفائن خود ریشه عربی دارد، اما در زبان عربی معاصر بیشتر از ترکیب «الکنوز المدفونة» برای اشاره به این مفهوم استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل گنجها، گنجینهها، خزینهها، اندوختهها و در اصطلاح عامیانه، زیرخاکیها است.
در قرآن
خودِ واژه «دفائن» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفته است، هرچند ریشه آن (دفن) و مفاهیم همسو مثل «کنز» (گنج) در ادبیات قرآنی وجود دارد. با این حال، این کلمه کاربرد بلاغی و بسیار مشهوری در خطبه اول نهجالبلاغه دارد؛ آنجا که امیرالمؤمنین علی (ع) فلسفه بعثت پیامبران را شکوفا کردن گنجینههای عقل انسانها دانسته و میفرماید: «وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ» (تا گنجینهها و استعدادهای پنهانشده عقلهایشان را برای آنان بیرون آورند).
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و فرهنگ عامه، دفائن نماد رازهای سرپوشیده، حقایق پنهان عالم و معرفتهای مکتوم در عمیقترین لایههای قلب انسان است که دست یافتن به آنها نیازمند تلاش، جستجو و سیر و سلوک است. در نگاه باستانشناسی و سنتی نیز این واژه یادآور اسرار تمدنهای گذشته و ثروتهای مدفون در دل خاک است.
جمعبندی و توضیح کامل دفائن
واژه دَفائن جمع مکسر دفینه و از ریشه عربی «دفن» است که در فرهنگ لغت فارسی به معنای گنجها، ذخایر و اموال ارزشمند مدفونشده در زیر زمین به کار میرود. این کلمه در طول تاریخ همواره با مفهوم کشف ثروتهای ناشناخته و اسرار تاریخی گره خورده است.
اگرچه این واژه در متن قرآن نیامده، اما در متون روایی شیعه و بهویژه نهجالبلاغه نمود بینظیری دارد؛ جایی که امام علی (ع) از آن در ساختار استعاری «دفائن العقول» برای توصیف استعدادها و خرد پنهان آدمی استفاده میکند. در ادبیات عرفانی نیز دفائن فراتر از مادیات، به عنوان نمادی از معرفت و حقایق پنهان وجود انسان شناخته میشود.