یعنی چه
ستاره سهیل (کانوپوس) دومین ستاره پرنور آسمان شب پس از شباهنگ است. به دلیل موقعیت جغرافیایی آن در نیمکره جنوبی، در ایران بسیار کم، در افقهای پایین و به مدت کوتاهی دیده میشود. به همین دلیل در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، کنایه از شخص کمپیدا، غایب یا کسی است که به سختی و دیر به دیر دیده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «سِتارِهِ سُهَیل» است که واژه سهیل در عربی از ریشه «سهل» به معنی درخشان، نرم و ملایم است.
در جدول
پاسخ دقیق جدول برای این عبارت خودِ «ستاره سهیل» با ۹ حرف است. از دیگر نامهای آن در جدول میتوان به کانوپوس، پرک، اگست و گلاویژ اشاره کرد.
به انگلیسی
در نامگذاری بینالمللی نجومی، این ستاره را با نام Canopus یا آلفا صورت فلکی شاهتخته میشناسند.
به عربی
در زبان و نجوم عربی به آن سُهیل میگویند که به خوبی در آسمان страانهایی مانند یمن دیده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی از همان ریشه عربی با تلفظ ترکی برای نامگذاری این ستاره استفاده میشود.
در قرآن
واژه «سهیل» به صورت مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده است. در آیه ۴۹ سوره نجم به ستاره «شعری» (شباهنگ) اشاره شده، اما نامی از سهیل برده نشده است.
نماد چیست
این ستاره در فرهنگ عامه نماد دیرهنگام ظاهر شدن و کمیابی است (ضربالمثل ستاره سهیل شدی). همچنین در نجوم باستان، طلوع آن در اواخر تابستان نماد پایان گرمای شدید، خنک شدن هوا و رسیدن میوهها بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل ستاره سهیل
ستاره سهیل در اصل نام فارسی و عربی ستاره کانوپوس، دومین ستاره درخشان در آسمان شب است که در صورت فلکی شاهتخته قرار دارد. این ستاره به دلیل قرارگیری در آسمان نیمکره جنوبی، در مناطقی از ایران به سختی و تنها در فترتهای زمانی کوتاهی در افق دیده میشود و به سرعت غروب میکند.
همین ویژگی نجومی باعث شده است تا این اصطلاح وارد ادبیات عامیانه و فرهنگ ضربالمثلهای فارسی شود. امروزه وقتی کسی دیر به دیر به دوستان یا خانواده سر میزند یا به سختی پیدا میشود، به او میگویند «ستاره سهیل شدی» که نشاندهنده غیبت طولانی و دیرهنگام بودن حضور اوست.
علاوه بر این، در تقویمهای نجومی و کشاورزی کهن، رویت این ستاره در آسمان جنوب (مانند یمن) نویدبخش پایان فصل گرما، اعتدال هوا و زمان برداشت محصولاتی چون خرما بوده و در اشعار بزرگانی چون فردوسی نیز به آن اشاره شده است.