یعنی چه
«طاق بنی شیبه» به ساختار، دروازه یا قوس سنگی مستقلی در محدوده مسجدالحرام مکه اشاره دارد که محل خانه شیبه بن عثمان (از قبیله قریش) بوده و پس از توسعه به عنوان ورودی اصلی پیامبر اسلام به محوطه طواف شناخته میشد. این اثر تاریخی در سال ۱۹۶۷ میلادی برای توسعه فضای مطاف تخریب شد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت [Tāq-e Bani Šayba] است؛ طاق (واژه فارسی/معرب) + بَنی (به معنی فرزندان) + شَیْبه (نام شخص).
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این اصطلاح تاریخی کعبه دقیقاً ۱۰ حرف دارد. معادلهای دیگر آن «باب بنی شیبه» یا «باب السلام» هستند.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و راهنماهای گردشگری-تاریخی مکه، از این سازه با نام Arch یا Gate متعلق به خاندان بنیشیبه یاد میشود.
به عربی
ریشه اصلی این نام عربی است و در متون اسلامی و تاریخی حج همواره به عنوان «باب بنی شیبه» ذکر شده است.
به فارسی
ترجمه و برگردان تحتاللفظی آن به فارسی «دروازه فرزندان شیبه» یا «طاق خاندان شیبه» است که اشاره به متولیان و پردهداران خانه خدا دارد.
در قرآن
عین عبارت «طاق بنی شیبه» در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما در ادوار مختلف، آیات مهمی مانند آیه ۴۶ سوره حجر (ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ) و آیه ۸۰ سوره اسراء (رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ) با خط خوش و آب طلا بر روی کتیبههای این طاق برای زائران حک شده بود.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و مناسک حج، این طاق نماد آغاز رسمی مسیر طواف کعبه و یادآور حضور تاریخی و امانتداری قبیله بنیشیبه به عنوان خادمان و کلیدداران حرم است. همچنین در ادبیات فارسی، خمِ ابروی معشوق به دلیل زیبایی و تقدس به طاق بنیشیبه تشبیه شده است.
جمعبندی و توضیح کامل طاق بنی شیبه
«طاق بنی شیبه» (یا همان باب بنی شیبه) یک بنای یادبود تاریخی و مذهبی در مسجدالحرام واقع در مکه مکرمه بود. این ساختار در واقع یک قوس یا طاق سنگی مستقل بود که در محل پیشین خانه شیبه بن عثمان (از بزرگخاندان قبیله قریش و کلیددار کعبه) ساخته شده بود. این مکان به عنوان ورودی اصلی پیامبر اسلام (ص) به محوطه طواف اهمیت نمادین و معنوی بسیار زیادی میان مسلمانان داشت.
در مناسک حج، گذر از این طاق به عنوان نقطه شروع رسمی طواف کعبه و ورود به محضر حق تعالی تلقی میشد و زائران با قرائت آیات حکشده بر کتیبههای آن، مناسک خود را آغاز میکردند. این بنای ارزشمند و نمادین، سرانجام در سال ۱۹۶۷ میلادی (۱۳۴۶ شمسی) به منظور توسعه و فضاسازی بیشتر برای مطاف (محل طواف زائران) تخریب شد و امروزه تنها در تصاویر قدیمی و متون تاریخی یاد آن باقی مانده است.