یعنی چه
اسفندارمذ در اصل به معنی فروتنی پاک، بردباری مقدس و سازگاری است. در اساطیر و آیین زرتشتی، نام چهارمین امشاسپند (مظهر صفات خداوند) است که در جهان مادی نگهبان زمین، درختان و باروری و مظهر عشق و تواضع به شمار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی امروزی «اِسْفَنْدارْمَذ» یا «سِپَنْدارْمَذ» تلفظ میشود. ریشهٔ اوستایی آن «سْپِنـْـتـَه آرَمَئیتی» و در پهلوی «سپندارمت» بوده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «ماه دوازدهم سال خورشیدی»، «فرشته نگهبان زمین در ایران باستان» یا «معادل باستانی اسفند» به کار میرود و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون تخصصی و اساطیری انگلیسی از صورت اوستایی Spenta Armaiti یا صورت پهلوی Spendarmad استفاده میشود. برای اشاره به معنای مفاهیم اخلاقی آن از واژههایی چون Divine Humility (تواضع الهی) یا Holy Devotion (وفاداری/بردباری مقدس) استفاده میکنند.
به عربی
در کتابهای تاریخی و کهن عربی (مانند آثارالباقیه ابوریحان بیرونی) این واژه را به صورت «الإسفندارمذ» معرب کردهاند. از نظر نماد مادی معادل «الأرض» (زمین) و از نظر نجومی با برج «الحوت» برابر است.
به فارسی
در زبان فارسی امروزی، صورت کوتاهشده و رایج این واژه «اسفند» است که نام ماه دوازدهم سال خورشیدی میباشد. واژههای «سپند»، «اسفندگان» و «سپندارمذگان» از همین ریشه در فارسی کاربرد دارند.
نماد چیست
اسفندارمذ نماد مادی زمین، زایندگی، باروری و مادری طبیعت است. در بعد اخلاقی و اجتماعی، مظهر صلح، تواضع، عشق و حامی زنان پاکدامن و درستکار به شمار میرود و گل «بیدمشک» گیاه نمادین این ایزدبانو است.
جمعبندی و توضیح کامل اسفندارمذ
واژهٔ «اسفندارمذ» یکی از عمیقترین مفاهیم اساطیری و گاهشماری ایران باستان است که ریشه در زبان اوستایی دارد. این کلمه ترکیبی از دو بخش به معنای «مقدس» و «فروتنی» است و در الهیات زرتشتی، نام یکی از امشاسپندان مقرب است که وظیفهٔ پاسداری از زمین، باروری و صلح را بر عهده دارد.
در سیر تحول زبان، این واژهٔ ۹ حرفی به «سپندارمذ» و در نهایت به صورت خلاصه به «اسفند» تبدیل شد که امروزه دوازدهمین ماه سال خورشیدی را با آن میشناسیم. همچنین روز پنجم هر ماه در تقویم باستان به نام این ایزدبانو بوده و تلاقی آن در ماه اسفند، جشن معروف «سپندارمذگان» یا روز گرامیداشت زن، زمین و عشق را پدید میآورده است.