یعنی چه
علم الکلام در اصطلاح، دانش الهیات استدلالی در فرهنگ اسلامی است. این علم با بهرهگیری از روشهای عقلی، منطقی و نقلی، به تبیین اصول دین (مانند توحید، نبوت و معاد)، اثبات آنها و پاسخگویی به شبهات و ایرادات مخالفان میپردازد.
تنزّه/تلفظ
این عبارت به صورت «عِلمُلکَلام» تلفظ میشود که از دو واژه عربی «عِلم» (دانش) و «الکَلام» (سخن/گفتار) ترکیب شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این نشانه در جدولها «علم الکلام» است که ۹ حرف دارد. از طراحان جدول ممکن است کلام یا اصول دین را نیز مد نظر داشته باشند.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی، این واژه غالباً به واژه کلام (Kalam) انتقال یافته یا به صورت الهیات اسلامی برگردانده میشود.
به عربی
این اصطلاح اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی و کاربردی آن شامل «اصول دین»، «اصول عقاید» و با اندکی تسامح «الهیات اسلامی» یا «حکمت الهی» است.
در قرآن
خودِ ترکیب اصطلاحی «علم الکلام» در قرآن کریم نیامده است، اما ریشه آن یعنی ترکیب «کلام الله» (سخن خدا) دقیقاً ۳ بار در قرآن (سوره بقره آیه ۷۵، سوره توبه آیه ۶، و سوره فتح آیه ۱۵) به کار رفته است.
نماد چیست
علمالکلام نماد و دلالت مفهومیِ عقلگرایی در دین، جدل منطقی، و تلاش برای ایجاد سازگاری و جمع میان عقل (استدلال) و نقل (وحی) در سنت اسلامی است.
جمعبندی و توضیح کامل علم الکلام
علم الکلام یکی از دانشهای بنیادین و کهن در فرهنگ و تمدن اسلامی است که وظیفه اصلی آن تبیین ساختار عقیدتی دین و دفاع مقتدرانه از آن در برابر چالشهای فکری و شبهات بیرونی است. این علم با استفاده از ابزارهای منطقی و استدلالهای عقلی، تلاش میکند تا گزارههای ایمانی مانند توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد را برای مخاطبان مبرهن سازد.
نامگذاری این دانش به «کلام» به دلیلی متعددی بوده است؛ از جمله اینکه نخستین و پر سرصداترین بحثهای آن پیرامون حادث یا قدیم بودن «کلام خدا» (قرآن) شکل گرفت و همچنین این علم به صاحبانش تواناییِ تکلّم و مناظره با مخالفان را میبخشد. علم کلام در طول تاریخ تطور خود، فراز و نشیبهای بسیاری را طی کرده و مکاتب گوناگونی نظیر معتزله، اشاعره و کلام امامیه (شیعه) در بسترهای مختلف آن شکل گرفتهاند.