یعنی چه
این کلمه دو وجه تسمیه دارد؛ در ریشه عربی (اعَضّ) به معنی به گاز گرفتن واداشتن، مجبور به دندان گرفتن یا صفت تفضیلی به معنی گزندهتر و سختگیرتر است. در زبان فارسی عامیانه و جستجوهای اینترنتی، این واژه اغلب به عنوان شکل تایپی و بدون الفِ کلمه «اعضا» (جمع عضو به معنی اندامهای بدن یا افراد یک گروه) به کار میرود.
جمله سازی
تلفظ
اگر منظور واژه ثلاثی مجرد و صفت عربی باشد، تلفظ آن به صورت «اَعَضّ» (با تشدید ضاد) است. اگر به عنوان غلط املایی کلمه اعضاء به کار رود، «اَعْضا» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه سه حرفی «اعض» میتواند به عنوان پاسخ رمزنگاری شده برای ریشه گاز گرفتن یا صورت فشرده اعضا مطرح شود.
به انگلیسی
بسته به ریشه مد نظر، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد.
به عربی
این واژه ریشه کاملاً عربی دارد و در هر دو حالت معنایی در زبان عربی فصیح به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی آن در صورت فعل بودن «گاز گرفتن / دندان گرفتن» و در صورت اسم بودن «اندامها / جوارح / دستاندرکاران» است.
در قرآن
ریشه این کلمه (ع-ض-ض) در قرآن کریم به کار رفته است. برای مثال در آیه ۲۷ سوره فرقان آمده: «وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيْهِ» (و روزی که شخص ستمکار دستهای خود را از شدت حسرت با دندان میگزد). همچنین عبارت «عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ» در سوره آلعمران دیده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، فعلِ گزیدن (برخاسته از ریشه اعض) نماد حسرت عمیق، پشیمانی و خشم فروخورده است؛ مانند اصطلاح «انگشت حسرت به دندان گزیدن». در معنای دوم نیز نماد پیوستگی و کار تیمی است.
جمعبندی و توضیح کامل اعض
واژه «اعض» یک کلمه چندوجهی است که در پلتفرمهای دیجیتال و لغتنامهها معمولاً با دو رویکرد متفاوت بررسی میشود. از یک سو، این کلمه ریشهای عربی دارد که به معنای گاز گرفتن، فشردن با دندان و واداشتن به گزیدن است و در ادبیات قرآنی به عنوان نمادی عمیق از حسرت و پشیمانی انسان در روز جزا تصویر شده است.
از سوی دیگر، در تایپ سریع و جستجوهای کاربران فارسیزبان، «اعض» یک خطای رایج املایی یا خلاصه نویسی برای واژه «اعضا» (جمع مکسر عضو) به شمار میرود که دلالت بر اندامهای بدن یا پرسنل و وابستگان یک سازمان دارد. این کلمه با داشتن ۳ حرف، در بخش راهنمای جدولهای کلمات متقاطع نیز کاربرد خاص خود را حفظ کرده است.