معنی
واژه عربی «أَمْس» در لغت به معنای دیروز یا روز قبل از امروز است. در کاربردهای وسیعتر و ادبی، این کلمه به گذشتهٔ نزدیک یا زمان پیشین نیز اشاره دارد که به زبان فارسی نیز وارد شده است.
یعنی چه
این کلمه به عنوان قید یا اسم زمان برای دلالت بر روزی که دقیقاً پیش از روز حاضر بوده، یا به طور مجازی برای توصیف دورهای که به تازگی در گذشته سپری شده است، به کار میرود.
مترادف
کلمات هممعنی این واژه شامل عبارات فارسی و عربی برای اشاره به روز پیشین هستند.
متضاد
واژههایی که مفهوم مقابل این کلمه را میرسانند، به زمان حال یا آینده اشاره دارند.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت [أَمْسِ] با کسر حرف سین (به عنوان اسم مبنی) تلفظ میشود و در فارسی معمولاً ساکنِ پایانی میگیرد.
به عربی
در خود زبان عربی، علاوه بر أمس، از واژه البارحة نیز برای اشاره به روز یا شب گذشته استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و مستقیم این واژه در زبان فارسی «دیروز» یا واژه کهنتر «دی» است.
نماد چیست
این کلمه صرفاً یک قید زمان است و نماد مذهبی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در ادبیات و متون قرآنی نمادی برای یادآوری گذشته، عبرتآموزی و مقایسه دگرگونیهای حال با گذشتهٔ نزدیک به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل أمس
واژه «أمس» یک قید و اسم زمان عربی به معنای «دیروز» یا «روز گذشته» است که به ادبیات فارسی نیز راه یافته است. این کلمه سه حرفی از ریشه (ء - م - س) اشتقاق یافته و در زبان عربی کلاسیک به عنوان اسم مبنی بر کسر شناخته میشود. برخی زبانشناسان ریشه آن را با «مساء» (غروب/شب) همبست میدانند، چرا که روز گذشته با فرو رفتن در تاریکی شب به پایان میرسد.
در کاربردهای فرهنگی و مذهبی، این واژه پنج بار در قرآن کریم (مانند سورههای یونس و قصص) به کار رفته است تا مفهوم گذشتهٔ نزدیک یا ناپایداری امور دنیوی را به تصویر بکشد؛ آنجا که میفرماید گویی فلان چیز تا دیروز وجود نداشته است. در زبانهای بینالمللی معادل انگلیسی آن Yesterday و معادل ترکی آن Dün است.
در متون جدول و لغتنامه، این کلمه دقیقاً سه حرف دارد و پاسخی سرراست برای راهنماهایی با مضمون «دیروز به عربی» است. أمس گرچه یک واژه زمانمحور ساده به نظر میرسد، اما در ادبیات نمادی از عبرت، گذر سریع زمان و مقایسه میان وضعیت کنونی و گذشته به شمار میرود.