یعنی چه
سلیمالنفس به کسی گفته میشود که درون و باطنی سالم، آرام و پاک دارد؛ فردی که نفس او از آلودگیهای اخلاقی، حسادت، بدخواهی و کینهتوزی پاک است و همواره خیرخواه دیگران است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی «سَلِیم» (به فتح سین و کسر لام) و «النَّفْس» (با الف و لام تشدیددار و فتح نون) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسش سلیمالنفس در جدول، خود واژهٔ «سلیم النفس» با ۹ حرف است. همچنین معادلهایی مانند بیآزار یا پاکدل نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف ویژگیهای فرد سلیمالنفس از عبارات فوق استفاده میشود که بیانگر روحی پاک و صلحطلب است.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و برای اشاره به افرادی با روح پاک و پیراسته از رذایل اخلاقی به کار میرود.
به فارسی
واژگان و برگردانهای سره و رایج فارسی برای این اصطلاح شامل تعابیری همچون پاکطینت، فروتن، خیرخواه، حلیم و خوشقلب است که همگی بر سلامت روح دلالت دارند.
در قرآن
عین عبارت «سلیمالنفس» در قرآن نیامده است، اما مفهوم و تعبیرِ بسیار نزدیک به آن یعنی «قلب سلیم» دو بار در قرآن (از جمله آیه ۸۹ سوره شعرا: إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ) در ستایش دلهای پاک و عاری از شرک و کینه یاد شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات عرفانی، سلیمالنفس بودن نماد انسان کامل و دلِ پاک است؛ در تصویرسازیهای نمادین، این ویژگی به کبوتر (نشانه صلح و بیآزاری) یا آب زلال و روانی که هیچ تیرگی در آن نیست، تشبیه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سلیم النفس
واژهٔ «سلیمالنفس» یک صفت مرکب عربیِ وارد شده به زبان فارسی است که از ریشههای «س ل م» (سلامت و رهایی از آسیب) و «ن ف س» (جان و روان) نشات میگیرد. این اصطلاح اخلاقی و ادبی به فردی اشاره دارد که دارای روحی آرام، خیرخواه، بیآزار و به دور از رذایل اخلاقی همچون کینهتوزی، حسادت و بدخواهی است.
گرچه خود این ترکیب به صورت دقیق در متن قرآن ذکر نشده، اما مفهوم عمیق آن در قالب عبارت مشهور «قلب سلیم» مورد ستایش قرار گرفته است که به دلی باایمان و پاک از آلودگیهای معنوی اشاره دارد. در لغتنامههای بزرگی چون دهخدا و عمید، اصطلاحاتی مانند پاکطینت، خوشقلب و حلیم به عنوان همپوشانهای معنایی این واژه معرفی شدهاند.
در ادبیات و نمادشناسی، شخص سلیمالنفس تجسمی از صلح، صفا و بیغش بودن است؛ روحی که مانند آب زلال، باطن و ظاهرش یکی است و به هیچکس آزار و گزندی نمیرساند.