یعنی چه
ترکیب «ترس و ابا» به حالت روانی و رفتاری خاصی اشاره دارد که در آن فرد به دلیل داشتن بیم، هراس یا احساس ناخوشایند، از انجام کاری امتناع میورزد، دوری میگزیند یا سر باز میزند. این عبارت معمولاً به صورت فعل ترکیبی «ترس و ابا داشتن» در متون رسمی و ادبی به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه ساخته شده است: واژه اول «تَرس» (با فتح ت و سکون ر) و واژه دوم «اِبا» (با کسر الف).
در جدول
در کلمات متقاطع، عبارت «ترس و ابا» دقیقاً یک ترکیب ۷ حرفی (ت-ر-س-و-ا-ب-ا) است. بسته به تعداد حروف طراح جدول، کلماتی مانند امتناع، واهمه، حذر یا پرهیز نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم دقیق این عبارت در زبان انگلیسی، از ترکیبهایی استفاده میشود که هم مفهوم بیم (Fear / Dread) و هم مفهوم امتناع و خودداری (Reluctance / Avoidance) را بازگو کنند.
به فارسی
این اصطلاح یک ترکیب عطفی است. واژههای مترادف بخش اول (ترس) شامل بیم، هراس، خوف، وحشت و واهمه است؛ و واژههای مترادف بخش دوم (ابا) شامل امتناع، سرپیچی، خودداری، پرهیز و استنکاف میباشد. در مقابل، متضادهایی چون شجاعت، استقبال، تمایل و پذیرش برای آن قرار دارد.
در قرآن
عین ترکیب «ترس و ابا» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، مفهوم ترس با واژههایی چون خوف و خشیه فراوان آمده است. همچنین ریشه عربی «أبىٰ» به معنای سر باز زدن و امتناع بارها استفاده شده که معروفترین آن آیه ۳۴ سوره بقره درباره ابلیس است: «إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَاسْتَكْبَرَ» (مگر ابلیس که سر باز زد و تکبر ورزید).
جمعبندی و توضیح کامل ترس و ابا
عبارت «ترس و ابا» یک ترکیب عطفی زیبا در زبان فارسی است که از یک واژه با ریشه اصیل ایرانی (ترس) و یک واژه با ریشه عربی (ابا) تشکیل شده است. واژه ابا در ریشه خود به معنی خودداری، امتناع و سر باز زدن است. زمانی که این دو کلمه در کنار هم قرار میگیرند، حالتی دوگانه از یک واکنش روانی (بیم و هراس) و یک واکنش رفتاری (پرهیز و دوریگزینی) را به تصویر میکشند.
این عبارت بیشتر در ادبیات رسمی، مکتوب و روانشناسی کاربرد دارد و معمولاً به صورت فعل «ترس و ابا داشتن» به کار میرود؛ برای مثال وقتی میگوییم «او از بیان حقیقت هیچ ترس و ابایی ندارد»، به این معناست که هیچ هراسی که موجب خودداری یا امتناع او از گفتن حقیقت شود، در او وجود ندارد. در نتیجه، این اصطلاح فراتر از یک ترس ساده، نشاندهنده رفتار اجتنابی ناشی از بیم یا کراهت است.