اشک یعنی چه؟ مترادف و هم خانواده آن

یعنی چه

اشک مایعی شفاف و نمکین است که از غده‌های چشم برای شستشو، ضدعفونی و مرطوب نگه‌داشتن سطح چشم ترشح می‌شود. این واژه در ادبیات کهن فارسی گاه به طور عمومی به معنای «قطره» یا «هر چکه از آب و باران» (مانند اشک ابر) نیز به کار رفته است.

مترادف

برای واژه اشک واژه‌های هم‌معنی متعددی وجود دارد؛ از جمله «سرشک» که کاربرد ادبی بالایی دارد، «دمع» که وام‌واژه عربی است و «ارس» که در برخی گویش‌های محلی مانند بختیاری و لری استفاده می‌شود.

هم خانواده

واژه «اشک» یک اسم جامد و اصیل فارسی است، بنابراین مانند کلمات عربی مشتقات صرفی (مانند ماضی و مضارع) ندارد؛ اما ترکیبات واژگانی و صفت‌های فاعلی و مفعولی فراوانی از آن ساخته شده است.

ریشه

این واژه در زبان پهلوی به صورت ars یا asr بوده که به مرور زمان با قلب مبنا و تغییرات آوایی در فارسی دری به «اشک» تبدیل شده است. باید توجه داشت که این اسم عام را نباید با اسم خاص «اشک» (مخفف ارشک، بنیان‌گذار سلسله اشکانیان) اشتباه گرفت.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «آب چشم» یا «باران در ادبیات کهن»، واژه ۳ حرفی «اشک» یا واژه‌های متراف آن مانند «سرشک» و «دمع» مد نظر قرار می‌گیرد.

به انگلیسی

در زبان انگلیسی واژه Tear برای مطلق اشک و واژه Teardrop برای یک قطره اشک استفاده می‌شود.

به عربی

در زبان عربی به اشک «دمع» می‌گویند. این واژه در قرآن کریم نیز به صورت جمع و در قالب فعل (تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ) برای توصیف لبریز شدن چشم از اشک اندوه یا شوق به کار رفته است.

به ترکی

در ترکی استانبولی عبارت Göz yaşı به معنای لغوی «آبِ چشم» برای این واژه استفاده می‌شود.

به فارسی

برگردان و معادل‌های خالص این واژه در زبان فارسی همان «آب‌چشم» و «سرشک» هستند که نشان‌دهنده اصالت این واژه در ساختار زبانی ایران زمین است.