یعنی چه
عضباء (مؤنث أَعْضَب) در لغت به حیوانی گفته میشود که دچار نقص عضو در شاخ یا گوش باشد؛ یعنی شاخ آن شکسته یا بخشی از گوش آن بریده و شکافته شده باشد. این واژه از ریشه عربی «ع ض ب» به معنای بریدن و قطع کردن گرفته شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و فارسی به صورت فتح عین، سكون ضاد، باء و الف ممدوده (عَضْباء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «شتر معروف پیامبر اسلام» یا «حیوان گوشبریده و شاخشکسته»، کلمه ۵ حرفی «عضباء» است.
به عربی
در زبان عربی کلاسیک برای توصیف این حالت از عباراتی نظیر «مكسورة القرن» یا «ناقصة العضو» استفاده میشود و واژه العضباء به عنوان اسم خاص برای ناقه رسولالله (ص) نیز به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم این واژه در زبان فارسی «شاخشکسته» یا «گوشبریده» است که بیشتر در متون فقهی و هنگام بررسی شرایط حیوان قربانی کاربرد دارد.
در قرآن
کلمه «عضباء» در آیات قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما ریشه لغوی آن و کاربردهای اصطلاحیاش در احادیث شریف نبوی و فقه اسلامی به فراوانی دیده میشود.
نماد چیست
این واژه در تاریخ و فرهنگ اسلامی نماد و یادآور شتر سواری محبوب و بسیار سریع پیامبر اسلام (ص) است. طبق روایات، این شتر بسیار چابک بود و شکست او در یک مسابقه، به نمادی از تواضع و این مفهوم تبدیل شد که هیچ چیز در دنیا بالا نمیرود مگر اینکه خداوند روزی آن را پایین بیاورد.
جمعبندی و توضیح کامل عضباء
واژه «عضباء» در اصل ریشهای عربی دارد و به معنای حیوانی (به ویژه ماده) است که دچار نقص در شاخ یا گوش باشد، مانند حیوانی که گوشش شکافته یا شاخش شکسته است. این واژه در مباحث فقهی مربوط به شرایط و احکام حیوان قربانی کاربرد دارد و حیوان دچار این نقصها را مایه کراهت در قربانی میدانند.
شهرت عمده این واژه در زبان و ادبیات فارسی و تاریخ اسلام، به سبب آن است که لقب و نام شتر معروف و بسیار چابک پیامبر اکرم (ص) بوده است. اگرچه در وجه تسمیه آن اختلاف وجود دارد و برخی علت این نامگذاری را بریدگی کوچکی در گوش شتر دانستهاند، اما بسیاری از مورخان معتقدند این کلمه صرفاً یک اسم خاص و لقب برای آن ناقه بوده و شتر پیامبر کاملاً سالم بوده است.