یعنی چه
«بوالبشر» در لغت به معنای پدر آدمیان یا پدرِ نوع بشر است. این کلمه در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی به عنوان لقب و کنیه برای حضرت آدم (ع) به کار میرود، چرا که او بر اساس آموزههای دینی، نخستین انسان و منشأ نسل بشر روی زمین است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «بُوالبَشَر» تلفظ میشود. در واقع همزه واژه اصلی عربی (ابوالبشر) به دلیل کثرت استعمال در فارسی حذف شده و به این شکل درآمده است.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول، اگر به عنوان راهنما «پدر بشر» یا «لقب حضرت آدم» خواسته شود و تعداد حروف ۷ حرف باشد، پاسخ دقیق آن «بوالبشر» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم عرفی و دینی از اصطلاح «Father of Mankind» استفاده میشود و نام خاص او نیز «Adam» است.
به عربی
ریشه اصلی این کلمه در زبان عربی ترکیب «أبو البشر» به معنی پدرِ انسانها است که در متون روایی و تاریخی به وفور دیده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و واژگان جایگزین آن شامل «پدر بشر»، «آدم»، «صفیالله» و «نخستین انسان» است که در بافتارهای ادبی و مذهبی کاربرد دارند.
در قرآن
عین کلمه «بوالبشر» یا «ابوالبشر» در متن قرآن مجید ذکر نشده است. با این حال، مفهوم آن یعنی آفرینش حضرت آدم به عنوان اولین انسان و ریشه واحد تمام انسانها در آیاتی مانند «خَلَقَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ» و داستانهای خلقت آدم به طور کامل تبیین شده است. بنابراین این واژه کاربرد تفسیری و روایی دارد، نه قرآنی مستقیم.
جمعبندی و توضیح کامل بوالبشر
واژه «بوالبشر» در واقع شکل مخفف و فارسیشده ترکیب عربی «ابوالبشر» (أبو + البشر) است که در اثر کثرت تلفظ و حذف همزه به این صورت درآمده است. این کلمه در فرهنگ، تاریخ و کلام اسلامی به عنوان کنیه و لقب حضرت آدم (ع) شناخته میشود و به معنای پدرِ تمام انسانها و منشأ آفرینش نسل بشر است.
در ادبیات کلاسیک فارسی (به ویژه در اشعار شاعرانی چون مولوی، حافظ و ناصرخسرو)، بوالبشر صرفاً یک نام تاریخی نیست، بلکه نمادی از «جامعیت علمی و معرفتی انسان» (اشاره به علمالاسماء)، «مقام خلافت الهی» و در عین حال «هبوط و خطاکاری آمیخته با توبه» است. این واژه در حل جداول کلمات متقاطع نیز کاربرد زیادی دارد و یک واژه ۷ حرفی محسوب میشود.