فرس ماژور یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل فرس ماژور

عبارت «فرس ماژور» که شکل صحیح و رایج‌تر آن در متون حقوقی «فورس ماژور» است، یک وام‌واژه از زبان فرانسوی (Force majeure) به معنای «نیروی برتر» یا «قدرت قاهره» است. این اصطلاح در دنیای حقوق و قراردادها به موقعیت‌هایی اطلاق می‌شود که وقوع یک حادثه کاملاً ناگهانی، خارجی و غیرقابل اجتناب (مانند سیل، زلزله، جنگ یا شورش) مانع از آن می‌شود که یکی از طرفین بتواند به تعهدات قانونی خود عمل کند.

بروز وضعیت فورس ماژور به طور معمول مسئولیت جبران خسارت ناشی از عدم اجرای قرارداد را از دوش متعهد برمی‌دارد، چرا که انجام کار از کنترل اراده او خارج شده است. در زبان فارسی، مفاهیمی چون «قوه قهریه» یا «حوادث غیرمترقبه» دقیق‌ترین معادل‌ها برای این واژه هستند.

اگرچه ریشه این اصطلاح غربی است و در متون کهن فقهی یا قرآنی عیناً وجود ندارد، اما روح حقوقی آن با اصول اسلامی مانند آیه ۲۸۶ سوره بقره («لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها») کاملاً همخوانی دارد، چرا که هیچ‌کس را نمی‌توان به خاطر ناتوانی ناشی از حوادث قهری مجازات یا مکلف کرد.