معنی
واژه «حظ» در لغت به معنای بهره و نصیب انسان از خیر، روزی یا تقدیر است. در تداول زبان فارسی، این کلمه علاوه بر معنای اصلی خود (سهم و قسمت)، در مفهوم بخت، شانس و همچنین لذت و خوشی (مثل حظ کردن) نیز به کار میرود.
یعنی چه
عبارت یا کلمه حظ اشاره به داشتن سهمی از یک موهبت دارد. وقتی کسی از چیزی حظ میبرد، یعنی از آن کامروا شده و بهره یا لذت فراوانی کسب کرده است. این کلمه ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و به تقدیر و قسمت نیز اشاره میکند.
تلفظ
این واژه به صورت «حَظّ» (hazz) تلفظ میشود که در آن حرف حاء مفتوح و حرف ظاء دارای تشدید است، هرچند در تلفظ عامیانه فارسی تشدید آن معمولاً تلفظ نمیشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح دقیقاً عبارت «حظ عربی» را به عنوان سوال مطرح کند، پاسخ خودِ عبارت «حظ عربی» است که از ۶ حرف تشکیل شده است. همچنین برای کلمه مفرد «حظ»، پاسخهایی مانند بهره، نصیب یا سهم مد نظر قرار میگیرند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی چون «بهره»، «سهم»، «حصه»، «بخت» و «کامیابی» است. در کاربردهای امروزی، واژههای شانس و لذت نیز به عنوان برگردان آن در نظر گرفته میشوند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات عامه، حظ نمادی از قسمت، مقدرات و روزی پیشین انسانهاست. این کلمه نشاندهنده میزان بهرهمندی فرد از مواهب مادی یا معنوی جهان است و نشانه یا نماد مادی و فیزیکی خاصی برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل حظ عربی
کلمه «حظ» یک واژه اصیل عربی از ماده (ح ظ ظ) است که وارد زبان فارسی شده و در متون کهن و معاصر کاربرد فراوانی دارد. این واژه در اصل به معنای بهره، نصیب و سهم فرد از مواهب زندگی یا تقدیر است. در قرآن کریم نیز این کلمه چندین بار به همین معنای سهم و نصیب (مانند سهم ارث یا بهره دنیوی و اخروی) به کار رفته است.
در تداول عامه زبان فارسی، حظ علاوه بر بخت و شانس، مفهوم التذاذ و خوشی را نیز به خود گرفته است؛ به طوری که اصطلاح «حظ کردن» به معنای لذت وافر بردن از یک پدیده یا هنر استفاده میشود. ترکیب «حظ عربی» به عنوان یک اصطلاح مستقل و ثبتشده در لغتنامههای شاخص فارسی وجود ندارد و در مسابقات جدول، اشاره به خود کلمه با ویژگیهایش یا معادلهای آن دارد.