یعنی چه
در اصطلاح دستور زبان و علوم بلاغی، به استفاده از کلمات یا عبارات اضافی و بیفایده در جمله گفته میشود که حذف آنها هیچ آسیبی به معنای اصلی وارد نمیکند؛ بلکه برعکس، فصاحت کلام را از بین میبرد و ذهن مخاطب را منحرف میسازد، مانند عبارت «سقوط به پایین» یا «روغن چرب».
تلفظ
واژه اول حَشْو (با فتح حاء و سکون شین و واو) و واژه دوم قَبیح (با فتح قاف و کسر باء) تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات جدول کشوری و معماهای ادبی، پاسخ این آرایه و عیب سخن، واژه هفتحرفی «حشو قبیح» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم به کار بردن کلمات زاید از این اصطلاحات نگارشی و زبانشناختی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و بلاغی این ترکیب شامل واژگانی چون زائدنویسی، تطویل (درازگویی بیهوده) و حشو مفسد است که همگی به کلام اضافی و آسیبرسان به فصاحت اشاره دارند.
نماد چیست
در هنرهای سنتی، نمادنگاری ادبی یا نشانهشناسی مکتوب، المان تصویری یا نماد خاصی برای این عیب سخن تعریف نشده و صرفاً به عنوان یک عیب نگارشی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حشو قبیح
حشو قبیح یکی از عیوب آشکار سخن در دانش معانی و بیان است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که نویسنده یا گوینده، کلمهای کاملاً زاید را به جمله اضافه کند که نه تنها فایدهای ندارد، بلکه فصاحت و زیبایی کلام را مخدوش میکند. نمونههای رایج آن در زبان عامیانه مانند «صداع سر» یا «روغن چرب» است که در آنها معنای واژه دوم در دل واژه اول نهفته است.
در نقطه مقابل آن، «حشو ملیح» قرار دارد که با وجود زاید بودن، به دلیل داشتن فایدهای مانند دعا، احترام یا تاکید، به زیبایی سخن میافزاید. متنهای بلیغ و کتابهای آسمانی مانند قرآن کریم به طور کامل از حشو قبیح پاک هستند و در اوج فصاحت قرار دارند.