یعنی چه
این اصطلاح علمی و سنتی به معنای تقسیمبندی منطقی مطالب و خلاصه کردن آنها به صورت شاخهشاخه (ساختار درختی) است تا فهم آن برای مخاطب آسانتر شود. این روش بیش از هر چیز یادآور نام کتاب پزشکی مشهور حکیم محمد بن زکریای رازی به نام «کتاب التقسیم و التشجیر» یا «تقاسیم العلل» است که در آن بیماریها را به صورت درختی دستهبندی و ترسیم کرده بود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت با توجه به قواعد ادغام حروف شمسی در زبان عربی به صورت «اَتتَقسیم وَتتَشجیر» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان نام کتاب معروف زکریای رازی در زمینه طب یا به عنوان معادل طبقهبندی درختی و خلاصه کردن مطالب به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم علمی از اصطلاحات مربوط به طبقهبندی اطلاعات و نمودارهای ساختار درختی استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل واژگانی چون «دستهبندی نموداری»، «طبقهبندی درختی»، «تسهیم و شاخهبندی» و «بخشبندی اطلاعات» است که ریشه در سادهسازی منطقی دارند.
در قرآن
عبارت ترکیبی «التقسیم و التشجیر» به این صورت در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، ریشههای ثلاثی مجرد آن یعنی «قسم» (مانند قَسَمنا، یَقتسِمون) و «شجر» (مانند شَجَرَة، الشَّجَر) بارها در آیات مختلف قرآن به کار رفتهاند.
نماد چیست
این اصطلاح در متون کهن و علمی نماد «درخت دانش» و ساختار منظم فکری است. در تفکر منطقی و سنتی، نشاندهنده جریان یافتن معرفت از یک تنه اصلی (کل) به سمت شاخههای فرعی (جزء) برای درک بهتر جزئیات است.
جمعبندی و توضیح کامل التقسیم و التشجیر
عبارت «التقسیم و التشجیر» یک اصطلاح علمی وامگرفته از زبان عربی است که در ادبیات پزشکی, فلسفی و منطقی جهان اسلام کاربرد چشمگیری داشته است. این اصطلاح در لغت به معنای بخشبندی و شاخهشاخه کردن مطالب است و به روشی از خلاصهنویسی و سازماندهی اطلاعات اشاره دارد که امروزه ما آن را با نام «نمودار درختی» یا طبقهبندی ساختاری میشناسیم.
شهرت اصیل این واژه در تاریخ علم، به کتاب ارزشمند حکیم محمد بن زکریای رازی گره خورده است. رازی در این اثر ابتکاری، بیماریها، علائم و درمانهای پزشکی را به صورت درختی و نموداری دستهبندی کرد تا پزشکان و دانشجویان بتوانند در سریعترین زمان ممکن، تشخیص درستی داشته باشند. این روش نمادی از اوج خلاقیت آموزشی و سازماندهی دادهها در دوران شکوفایی علمی است.