یعنی چه
زین مغرق ترکیبی از «زین» (نشیمنگاه اسب) و «مغرق» (سیمکوفته یا طلادوز شده) است. این واژه به زینهای بسیار مجلل و گرانبهایی اطلاق میشود که با لایهای از طلا، نقره یا سنگهای قیمتی تزیین شده بودند و شاهان و بزرگان از آن استفاده میکردند.
تلفظ
واژه اول به کسر نون (زینِ) و واژه دوم با ضم میم، فتح غین، فتح و تشدید راء و فتح قاف تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان زین طلاکوب یا زین مجلل، همان «زین مغرق» با ۷ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم زینی که با طلا و جواهرات تزیین شده، از ترکیبات فوق استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای همارز اصیل فارسی آن شامل زین زرکوب و زین آراسته است که به خوبی مفهوم تزیینات گرانبهای روی زین را منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و اشعار کهن فارسی (مانند شعر حافظ)، زین مغرق به عنوان نمادی از دلبستگیهای مادی و پستهای دنیوی به کار میرود که انسانهای وارسته و رندان از آن دوری میجویند و فریب جلال ظاهری آن را نمیخورند.
جمعبندی و توضیح کامل زین مغرق
عبارت «زین مغرق» از ترکیب دو واژهٔ فارسی و عربی ساخته شده است؛ «زین» که ریشه در زبانهای ایران باستان دارد و «مغرق» که اسم مفعول از باب تفعیل در زبان عربی به معنی ورقهکوب شده یا طلادوز است. در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، این ترکیب به معنای زینی است که با طلا و نقره یا جواهرات گرانبها مرصع و آراسته شده باشد و شاهان برای نشان دادن جلال خود از آن استفاده میکردند.
این واژه علاوه بر کاربرد واقعی و تاریخی خود، ورود پررنگی به دنیای استعاره و ادبیات فارسی داشته است. برای نمونه، حافظ شیرازی در بیت معروف خود میفرماید: «فکر اسب سیه و زین مغرق نکنیم»، که در اینجا زین مغرق دقیقاً نمادی از فخرفروشی، جاه و جلال فانی و تجملات دنیوی است که صوفیان و رندان از آن تبری میجویند.
از نظر ریشهشناختی، واژگانی چون غرق، غریق، مستغرق و اغراق با بخش دوم این ترکیب همخانواده هستند. جالب توجه است که املای دقیق این واژه در جدولهای کلمات متقاطع ۷ حرف دارد و به عنوان یک اصطلاح فاخر ادبی شناخته میشود.