یعنی چه
واژهٔ «ولاهم» یک کلمهٔ مستقل و اصیل فارسی نیست، بلکه یک ترکیب عربی-قرآنی است. این عبارت معمولاً از سه بخش «وَ» (حرف عطف: و) + «لا» (حرف نفی: نه/نیست) + «هُم» (ضمیر متصل: ایشان/آنان) تشکیل شده است. در حالتی دیگر، اگر به صورت فعلِ «وَلّاهُم» خوانده شود، از ریشه «ولی» آمده و به معنای «آنان را سرپرست قرار داد» یا «آنها را روگردان کرد» میباشد.
تلفظ
در کاربرد رایج قرآنی به صورت دو کلمهٔ مجزا اما متصل یعنی «وَ لا هُمْ» تلفظ میشود که حروف آن ساکن و فتحهدار هستند. در حالت فعلی نیز با تشدید روی حرف لام به صورت «وَلّاهُم» ادا میگردد.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان یک ترکیب قرآنی ۵ حرفی با مفهوم «و نه ایشان» مطرح میشود.
به انگلیسی
در ترجمه انگلیسی عبارات قرآنی، این ترکیب بسته به فعلِ بعد از آن به صورت منفیکننده برای سوم شخص جمع ترجمه میشود.
به عربی
از نظر ساختار زبانی در خود زبان عربی، ترکیبات هممعنی دیگری مانند «و لیسوا» نیز برای رساندن این مفهوم منفی به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم و روان این عبارت در زبان فارسی، ترکیب حرف عطف با ضمیر منفی است که به صورت «و نه آنها» یا «و آنان نیز ... نیستند» برگردانده میشود.
در قرآن
این ترکیب بارها در قرآن کریم تکرار شده است. مشهورترین کاربرد آن در آیه ۶۲ سوره یونس در توصیف مؤمنان و دوستان خدا آمده است: «أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ» یعنی آگاه باشید که بر دوستان خدا نه بیمی است و نه آنان اندوهگین میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل ولاهم
واژهٔ «ولاهم» در اصل یک ساختار ترکیبی از زبان عربی است که به واسطهٔ تکرار و کاربرد فراوان در آیات قرآن کریم، وارد زبان و ادبیات مذهبی فارسی شده است. این عبارت بسته به نوع حرکتگذاری میتواند به صورت حرف نفی و ضمیر (و نه ایشان) یا به صورت فعل ماضی (آنان را سرپرست یا روگردان کرد) معنا شود.
بیشترین شناخت مولی و فارسیزبانان از این کلمه، مربوط به بخش آرامشبخش آیات قرآنی است که در آن خداوند اندوه و ترس را از دلهای مؤمنان و اولیاءالله نفی میکند و عبارت «ولا هم يحزنون» (و آنان اندوهگین نمیشوند) را به کار میبرد.