یعنی چه
مقامات الحریری نام یکی از برجستهترین و تاثیرگذارترین کتابهای ادبیات کلاسیک عربی است که در قرن پنجم و ششم هجری توسط ابومحمد قاسم بن علی حریری نگاشته شده است. این اثر شامل ۵۰ خطابه یا حکایت کوتاهِ منظوم و مسجع (مقامه) است که ماجراهای طنزآمیز، پندآموز و هوشمندانهٔ شخصیتی خیالی و رند به نام «ابوزید سروجی» را از زبان راوی داستان به نام «حارث بن همام» روایت میکند. این واژه کاملاً کلاسیک است و نیازی به مثال مدرن ندارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مَقاماتُ الْحَریری» (Maqāmāt al-Harīrī) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این اثر تاریخی و ادبی را با نامهای ذکر شده میشناسند.
به عربی
نام اصلی و بومی این اثر در زبان عربی «المقامات الحریریة» است.
به فارسی
در زبان فارسی به این اثر «مقامات حریری» یا «گفتارهای حریری» گفته میشود که اشاره به خطابه و مجالس سخنوری نویسنده دارد.
در قرآن
خود ترکیب «مقامات الحریری» به عنوان یک اثر ادبی کلاسیک در قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشهٔ ثلاثی مجرد آن یعنی «ق و م» و واژههای همخانوادهاش مانند «مَقام» یا «مَقاماً» بارها در آیات قرآن به کار رفتهاند؛ از جمله در آیه ۷۹ سوره اسراء: «عَسَىٰ أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَحْمُودًا».
نماد چیست
این کتاب در تاریخ ادبیات جهان، نماد مظهر فصاحت، بلاغت، سجاعنویسی و تسلط بیرقیب بر واژگان زبان عربی است. علاوه بر این، نسخههای مصور این کتاب (بهویژه آثار یحیی بن محمود الواسطی) نماد برجستهٔ هنر نگارگری و مینیاتور دوران عباسی و بازتابدهندهٔ دقیق زندگی روزمره مردم آن عصر به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل مقامات الحریری
کتاب مقامات الحریری اثر ابومحمد قاسم بن علی حریری، یکی از ماندگارترین شاهکارهای نثر مسجع و متکلف در ادبیات کلاسیک عرب به شمار میرود. این اثر با به تصویر کشیدن ماجراهای رندانه شخصیت ابوزید سروجی، توانسته است ابعاد فرهنگی، اجتماعی و زبانی عصر خود را در قالب ۵۰ مقامه جذاب ماندگار کند.
علاوه بر ارزش بیبدیل ادبی و زبانی، نسخههای خطی مصور این کتاب نقشی کلیدی در تاریخ هنر اسلامی ایفا میکنند؛ چرا که نگارگریهای آن به عنوان سندی ارزشمند از سبک زندگی، پوشش و مینیاتور دوران عباسی شناخته میشوند.