یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح مستقل در لغتنامه نیست، بلکه ترکیب دو کلمه «بغض» (به معنی کینه یا گرفتگی گلو از اندوه) و «حافظ» (نام شاعر بزرگ یا نگهبان) است و به صورت تحتاللفظی به اندوه شدید حافظ یا عداوت با او اشاره دارد.
تلفظ
کلمه اول با ضمه حرف اول و سکون حرف دوم (بُغْض) و کلمه دوم با صدای آ و کسره فاء (حافِظ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت ۷ حرفی دقیقاً خودِ ترکیب «بغض حافظ» است.
به انگلیسی
با توجه به دو معنای کلمه بغض، در انگلیسی میتوان آن را به غم و اندوه حافظ یا دشمنی با حافظ ترجمه کرد.
به عربی
هر دو واژه ریشه عربی دارند. برای معنی اندوه از حزن و غصه، و برای معنی کینه از همان بغض استفاده میشود.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این ترکیب با توجه به ریشه کلمات، میتوان در لغت به «کینهٔ پاسدار» یا «اندوهِ گرانِ لسانالغیب» تعبیر کرد.
در قرآن
ترکیب «بغض حافظ» در قرآن وجود ندارد. با این حال، کلمه «حافظ» (فَاللَّهُ خَيْرٌ حافِظاً) و مشتق کلمه بغض مانند «البغضاء» در آیات متعدد ذکر شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بغض حافظ
عبارت «بغض حافظ» یک واحد لغوی مجزا، نام گیاه، یا اصطلاح ساختاریافته در ادبیات کلاسیک فارسی نیست. این عبارت از ترکیب دو واژه با ریشه عربی یعنی «بغض» و «حافظ» ساخته شده است که در لغتنامهها به صورت جداگانه معنا میشوند و ترکیب آنها یک مضاف و مضافالیه ساده را تشکیل میدهد.
با توجه به بافت متن، این ترکیب میتواند دو معنای کاملاً متفاوت داشته باشد؛ اول به معنی اندوه، غصه و گرفتگی گلوی شمسالدین محمد حافظ شیرازی (یا هر شخص دیگری به نام حافظ)، و دوم به معنی کینهتوزی، دشمنی و عداوت با حافظ. این اصطلاح ممکن است در شعر معاصر یا برنامههای فرهنگی به صورت موضعی استفاده شده باشد اما کاربرد نمادینِ عام ندارد.