یعنی چه
قزقون (یا قزقان) در زبان فارسی به معنای دیگ بسیار بزرگ از جنس مس است که عموماً در آشپزخانههای قدیمی، هیئتها و مجالس عروسی برای پختن غذا در حجم بالا به کار میرفته است.
تلفظ
این واژه در گویش عامیانه و تهرانی قدیم به صورت «قَزْقون» (qazqūn) و در زبان رسمی و لغتنامهها بیشتر به صورت «قَزْقان» (qazqān) یا «غِزغان» تلفظ و نگارش میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دیگ بزرگ مسی» یا «پاتیل»، واژه ۵ حرفی «قزقون» یا «قزقان» مد نظر است.
به ترکی
این واژه ریشه در زبان ترکی دارد و در اصل از کلمه Kazgan یا Kazan به معنای ظرف بزرگ پختوپز گرفته شده است.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل «پاتیل»، «دیگ بزرگ» و «کماجدان» است که متضاد آن کلماتی چون «دیگچه» و «قزقونچه» (دیگ کوچک) هستند.
در قرآن
کلمه قزقون یک واژه دخیل ترکی در زبان فارسی است که پس از اسلام وارد فلات ایران شده و به همین دلیل در متن قرآن کریم هیچ پیشینه یا کاربردی ندارد.
نماد چیست
قزقون نماد رسمی و اساطیری خاصی ندارد، اما در فرهنگ عامه و ادبیات عامیانه کنایه از آشپزخانه، برپایی مهمانیهای پرجمعیت، سفرههای بزرگ و فراوانی نعمت و طعام است.
جمعبندی و توضیح کامل قزقون
واژه «قزقون» که در متون رسمی و اصیل لغتنامه به صورت «قزقان» یا «غزغان» ضبط شده، یک واژه با ریشه ترکی است که سالها پیش وارد زبان فارسی و گویشهای محلی نظیر تهرانی قدیم، لری، بختیاری و خراسانی شده است. این کلمه به طور دقیق به معنای دیگ بزرگ مسی یا همان پاتیل است که برای پخت طعام در حجم بسیار بالا و در مناسبتهایی مانند عروسیها، سوگواریها و مهمانیهای بزرگ استفاده میشود.
از نظر ساختار زبانی، قزقون یک کلمه ۵ حرفی است که در بازیهای جدول معادلهای روشنی چون پاتیل و کماجدان دارد. در فرهنگ عامه، وجود این ظرف بزرگ در یک خانه یا محله نشانهای از دستودلبازی، سفرهداری و برکت به شمار میرفته و امروزه با وجود ابزارهای مدرن آشپزی، بیشتر جنبهای نوستالژیک و سنتی پیدا کرده است.