یعنی چه
این اصطلاح در لغت به معنی «پشتِ پردهٔ غیاب» است و در اصطلاح زمانی به کار میرود که کاری یا دعایی در غیاب یک شخص، بدون اطلاع او و دور از حضورش انجام شود. این تعبیر معمولاً نشاندهنده خلوص نیت، ایثار و دوری از ریا و تملق است؛ چرا که فرد غایب متوجه کار شما نیست تا بخواهید از او نفعی ببرید.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از حرف جر «بِـ»، واژه «ظَهْر» به معنی پشت و «الْغَیْب» به معنی پنهان و غیاب است و به صورت بِظَهْرِ الْغَیْبِ خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول «بظهر الغیب» است که دقیقاً ۹ حرف دارد. از معادلهای دیگر آن در جدول میتوان به غیاباً یا پشت سر اشاره کرد.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم این واژه در زبان انگلیسی، بسته به مثبت یا منفی بودن لحن کلام، از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود یک ترکیب اصیل عربی است که عیناً در متون و احادیث اسلامی به کار میرود و معادل ساختاری رایج آن در عربی مدرن «فی غیابه» است.
به فارسی
نزدیکترین معادلهای روان فارسی برای این اصطلاح، واژههایی چون «در غیاب کسی»، «پشت سر»، «پنهانی» و «غیاباً» هستند که نشان میدهند کار در زمان عدم حضور فرد انجام شده است.
در قرآن
خود ترکیبِ دقیقِ «بظهر الغیب» عیناً در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما مفهوم عمیق آن یعنی ایمان، خشیت یا دعا در غیاب و پنهانی، با تعابیری مثل «بِالْغَیْب» بارها در آیات مختلف ستوده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل بظهر الغيب
اصطلاح «بِظَهْرِ الْغَیْبِ» یک ترکیب واژگانی اصیل عربی است که به فرهنگ، ادبیات و زبان فارسی راه یافته است. این عبارت در لغت به معنای «پشتِ پردهٔ غیاب» یا در غیاب و پشت سر کسی است و زمانی استفاده میشود که فردی در محفل حضور ندارد و متوجه اقدام یا کلام دیگران درباره خود نیست.
بیشترین و شاخصترین کاربرد این اصطلاح در فرهنگ اسلامی و روایات دینی، معطوف به مفهوم «الدُّعاءُ بِظَهرِ الغَیبِ» (دعا کردن برای دیگران در غیاب آنها) است. در احادیث نبوی تأکید شده که چنین دعایی به دلیل دوری از ریا، خودنمایی و تملق، به سرعت مستجاب میشود و نشاندهنده خلوص نیت، صمیمیت و ایثار تام مؤمن در حق برادر دینیاش است.