معنی
واژه «عدل» بسته به تلفظ دو معنای اصلی دارد: عَدل (به فتح ع) به معنای دادگری، انصاف، مساوات و حد وسط میان افراط و تفریط است. در زبان عامیانه گاهی به صورت قید و به معنای «دقیقاً» یا «درست» نیز به کار میرود. عِدل (به کسر ع) به معنای نظیر، همتا، معادل و همچنین یک لنگه از دو لنگه بار سنگین بر پشت چهارپایان است.
یعنی چه
در اصطلاح، عدل یعنی هر چیزی در جایگاه طبیعی و درست خود قرار گیرد به طوری که حق هیچکس ضایع نشود. این مفهوم در باورهای مذهبی و اخلاقی به عنوان یکی از والاترین فضایل شناخته میشود که جامعه را از فروپاشی و ستم نجات میدهد و توازن را برقرار میسازد.
مترادف
واژههایی مانند داد، دادگری، انصاف و قسط دقیقترین مترادفها برای معنای اول (عدالت) هستند. واژههای همتا، نظیر و لنگه بار نیز مترادفهای معنای دوم (عِدل) به شمار میروند.
هم خانواده
تمامی این واژهها از ریشه ثلاثی مجرد عربی «ع-د-ل» مشتق شدهاند و مفاهیمی نظیر دادگری، برابری، میانهروی و توازن را در خود دارند.
ریشه
این کلمه وامواژهای از زبان عربی است. ریشه اصلی آن «ع-د-ل» (ʿ-d-l) به معنای راست کردن، برابر کردن، متوازن ساختن و از ستم دور شدن است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، برای راهنماهایی مثل «دادگری»، «انصاف» یا «یک لنگه بار»، کلمه ۳ حرفی «عدل» یک پاسخ دقیق و کلیدی است.
به انگلیسی
برای مفاهیم اخلاقی و حقوقی کلماتی مانند Justice و Fairness استفاده میشود، در حالی که برای اشاره به لنگه بار یا بستههای بزرگ تجاری واژه Bale کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل عدل
واژه «عدل» یکی از کلیدیترین مفاهیم اخلاقی، حقوقی و فلسفی در فرهنگ ایرانی و اسلامی است که ریشه در زبان عربی دارد. این واژه در اصل به دو صورت تلفظ میشود؛ عَدل به معنای دادگری، انصاف و برابری است که نماد آن ترازوی دوکفهای سنجش است، و عِدل به معنای همتا، نظیر یا یک لنگه بار سنگین تجاری است. مفهوم اول در ادبیات و دین جایگاه ویژهای دارد و به معنای قرار گرفتن هر چیز در جای مناسب خود و پرهیز از هرگونه افراط و تفریط تعبیر میشود.
در فرهنگ عامیانه نیز این کلمه به صورت قید و به معنای «درست» یا «دقیقاً» به کار میرود. این واژه و مشتقاتش نزدیک به ۳۰ بار در قرآن کریم مطرح شدهاند که گاه به معنای داوری عادلانه و گاه به معنای فدیه و عوض (همتا قرار دادن) استفاده شده است. در مجموع، عدل بنیان ساختار یک جامعه سالم و مظهر تعادل و موازنه در جهان هستی به شمار میرود.