یعنی چه
دوراندیش به فردی گفته میشود که دارای تفکر راهبردی و آیندهنگر است. این شخص با تکیه بر عقل و تجربه، فراتر از زمان حال را میبیند و با پیشبینی چالشها و فرصتهای پیش رو، دست به انتخاب میزند تا در آینده دچار پشیمانی نشود. این واژه کلمهای کلاسیک و اصیل است و نیاز به مثال دیجیتال ندارد.
تلفظ
واژه «دوراندیش» از نظر آوایی به صورت دُورْ-اَنْ-دیش تلفظ میشود. این کلمه یک صفت مرکب فاعلی است که از ترکیب صفت/قید «دور» و بن مضارع «اندیش» (از مصدر اندیشیدن) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «آیندهنگر»، «عاقبتبین» یا «مآلبین»، کلمه ۸ حرفی «دوراندیش» به عنوان پاسخ اصلی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای این مفهوم وجود دارد که Prudent بیشتر جنبه عقلانی و تدبیر اخلاقی را میرساند و Far-sighted به دید وسیع و نگاه به آینده اشاره دارد.
به فارسی
مترادفهای این واژه در زبان فارسی شامل عاقبتاندیش، محتاط، دوربین و مآلاندیش است. در نقطه مقابل، متضادهای آن کلماتی چون عجول، بیپروا، کوتهبین، غافل و سهلانگار هستند. همخانوادههای آن نیز اندیشه، اندیشمند، اندیشیدن و دوراندیشی میباشند.
نماد چیست
در نمادشناسی فرهنگی جهان، «جغد» به دلیل توانایی دیدن در تاریکی و نگاه نافذ، و در ادبیات عرفانی فارسی «هدهد» به عنوان مرغ سلیمان، نماد تیزبینی و عاقبتنگری هستند. در دنیای مدرن نیز «تلسکوپ» یا «دوربین» به عنوان نماد ابزاری دیدن فواصل دور و آیندهنگری شناخته میشود. همچنین در متون قرآنی و اخلاقی، مفهوم «تدبر» و واژه «الحازم» (از ماده حزم به معنی استواری) به این ویژگی ممتاز اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دوراندیش
دوراندیشی یکی از کلیدیترین فضایل اخلاقی و عقلانی در فرهنگ ایرانی و اسلامی است. فرد دوراندیش کسی است که اسیر زمان حال و منافع زودگذر نمیشود، بلکه با نگاهی عمیق و ژرفبینانه، فرجام و عاقبت هر کاری را پیش از اقدام میسنجد. این ویژگی ساختار تصمیمگیریهای حیاتی فردی و اجتماعی را شکل میدهد.
در ریشهشناسی این واژه فارسی، ترکیب «دور» و «اندیش» به زیبایی نشاندهنده وسعت تفکر و فراتر رفتن از مرزهای زمان و مکان حاضر است. در متون دینی و قرآنی نیز اگرچه خود کلمه به صورت مستقیم نیامده، اما مفهوم بنیادین آن در قالب واژههایی چون «تدبر» و «عاقبتنگری» به شدت مورد تاکید قرار گرفته است تا انسانها را از سقوط در ورطه غفلت و سطحینگری بازدارد.