یعنی چه
عبارت «کم عقل و ناقص» به فردی اشاره دارد که دچار کمبود در قدرت درک، فهم و سنجش عقلانی امور است. این اصطلاح برای توصیف کسانی به کار میرود که نمیتوانند در مسائل روزمره یا تصمیمگیریهای حیاتی، رفتاری منطقی و عاقلانه از خود نشان دهند و معمولاً با واژههایی چون نادان یا کمخرد توصیف میشوند.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [کَمْ عَقْلْ وَ نا قِصْ] است که از یک واژه فارسی (کم) و دو واژه عربی (عقل، ناقص) به همراه واو عطف تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به معماهای جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای عبارت ده حرفی «کم عقل و ناقص»، خودِ این عبارت یعنی «کم عقل و ناقص» است. همچنین کلماتی مانند سفیه، ابله و کودن نیز به عنوان جایگزینهای کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم کمعقلی و نقص ادراک از اصطلاحات تخصصیتر مانند Mentally deficient یا عبارات عمومیتر نظیر Foolish استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژههای متعددی برای این مفهوم وجود دارد؛ از جمله «ناقص العقل» که ترکیب مستقیم آن است و «سفیه» که برای افراد فاقد رشد فکری و تدبیر مالی به کار میرود.
در قرآن
در قرآن کریم عیناً عبارت «ناقصالعقل» یا «کمعقل» نیامده است، اما برای اشاره به این مفهوم و افرادی که توانایی تدبیر مالی یا فکری درست را ندارند، از واژهٔ «سَفِیه» (جمع آن: سُفَهاء) استفاده شده است؛ مانند آیه ۵ سوره نساء: «وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَکُمُ» (و اموال خود را به کمخردان و سفیهان ندهید). همچنین صفت تفضیلی آن «أَسْفَه» (کمعقلتر) نیز در آیه ۱۳۰ سوره بقره به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل کم عقل و ناقص
عبارت «کم عقل و ناقص» یک ترکیب توصیفی روان در زبان فارسی است که برای اشاره به افرادی با ضعف در قدرت ادراک، تحلیل منطقی و تصمیمگیری عاقلانه استفاده میشود. این واژه ریشهای تلفیقی از پارسی میانه (کم) و عربی (عقل و نقص) دارد و در فرهنگ لغات معتبر فارسی همردیف اصطلاحاتی چون ابله، سفیه، کودن و نادان قرار میگیرد که همگی بر عدم بلوغ یا نقصان فکری دلالت دارند.
از دیدگاه متون دینی و قرآنی، هرچند این ترکیب به صورت مستقیم ذکر نشده، اما مفهوم آن تحت عنوان «سفاهت» یا واژه «سفیه» به طور مکرر مطرح شده است؛ به ویژه در مسائلی که به عدم توانایی فرد در مدیریت امور مالی و حیاتی اشاره دارد. در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع نیز این عبارت دقیقاً ده حرف را به خود اختصاص میدهد و نمادی از بیخردی تلقی میشود.